Vietnam Key Fan Forum

[Nháp] Giới thiệu chi tiết Visual Art's/Key


#1

Bài này còn phải hoàn thiện thêm rất nhiều, văn mình thì đến giới hạn rồi nên phiền cao nhân ra tay :nod:
Ngoài ra cần thêm hình ảnh, clip và trình bày đủ loại :nod:
Nó sẽ dùng như bài wiki khái quát về Key

Đây mới là bản nháp thôi nhé ~~~

Light novel và Visual novel
[justif]
Bạn có đam mê animemanga? Những người yêu thích đều biết rằng anime là phim hoạt hình theo phong cách Nhật Bản, và manga là truyện tranh theo phong cách Nhật Bản. Anime và manga là những sản phẩm truyền thông đặc sắc, được người dân Nhật Bản và nhiều nơi trên thế giới đón nhận nhờ cốt truyện và nét vẽ lôi cuốn, hấp dẫn, thể hiện nhiều khía cạnh trong cuộc sống một cách đầy sáng tạo và tự do ý tưởng. Nhiều anime và manga có nội dung rất sâu sắc, mang lại nhiều giá trị cần phải suy ngẫm lâu dài, thậm chí ý nghĩa hơn nhiều so với những bộ phim truyền hình nhan nhản thường ngày trên màn hình TV nhà bạn.

Cần phân biệt anime/manga với phim hoạt hình/truyện tranh từ các nước phương Tây, điểm rõ rệt nhất là hầu hết anime/manga có chung một phong cách nghệ thuật đặc trưng (bạn sẽ nhận ra khi đã thưởng thức nhiều tác phẩm), ngoài ra cốt truyện của anime/manga mở rộng phạm vi độ tuổi người xem hơn là đa phần dành cho trẻ con như phim hoạt hình/truyện tranh châu Âu. Tuỳ vào thể loại từng anime/manga mà từ trẻ em đến người già, nam nữ mọi lứa tuổi đều có thể tìm được những tác phẩm thực sự mà họ yêu thích. Nhiều manga nổi tiếng (trên giấy) được chuyển thể thành anime (trên màn hình với màu sắc, âm thanh và lồng tiếng nhân vật được đầu tư kỹ càng), và ngược lại những anime nổi tiếng cũng thường được chuyển thể thành manga.

Ngoài anime/manga, một loại xuất bản phẩm khác cũng rất nổi tiếng ở Nhật Bản là light novel. Light novel chỉ đơn giản là một dạng tiểu thuyết ngắn, có kèm theo một số hình minh hoạ phong cách manga. Tuy đã đơn giản hoá so với manga (từ nhiều tranh vẽ chuyển sang chỉ toàn chữ), nhưng nội dung light novel thậm chí có phần sâu sắc hơn cả manga, do tác giả chỉ tập trung vào từng ý văn chứ không chịu nhiều áp lực ở tranh vẽ nữa. Để phân biệt light novel với các tiểu thuyết ngắn khác: light novel có nội dung thiên về đời sống học đường hơn, giọng văn giống anime/manga hơn, thường tinh giản các câu kể dài dòng mà thay vào đó là sử dụng nhiều câu thoại. Mặc dù phần lớn light novel khá dễ nắm bắt cốt truyện, cũng có không ít tác phẩm mang nội dung rất phức tạp, với các vấn đề tầm cỡ và đa chiều. Light novel nổi tiếng cũng thường được chuyển thể thành manga hay anime.

Và câu hỏi trọng tâm: Visual novel là gì? Bạn đã biết sức hấp dẫn của anime, manga và light novel ==> Visual novel là tổng hợp tinh hoa của ba loại hình trên: nội dung sâu sắc như light novel, nét vẽ theo phong cách manga và đồ hoạ, lồng tiếng, âm nhạc như anime. Visual novel là một dạng trò chơi điện tử của Nhật Bản, mặc dù gắn mác là “game”, những visual novel thuần tuý không hề giống các game thông thường ở bất kỷ điểm nào (chỉ trừ việc đều sử dụng trên máy tính hay các hệ máy chơi game cầm tay).

Nói đơn giản hơn: visual novel là light novel (tiểu thuyết) có thể tương tác. Bạn vào vai nhân vật nam chính và theo dõi tác phẩm dưới con mắt của chính nhân vật nam chính đó. Ví dụ cơ bản: “bạn” thức dậy vào mỗi buổi sáng, trò chuyện với các nhân vật khác trong thế giới của “bạn”, theo dõi các sự kiện diễn ra trong ngày và cuối cùng lên giường đi ngủ vào buổi tối, và cứ thế một chuỗi ngày tháng mới với những sự kiện mới, câu chuyện mới cho đến khi đã đi đến một kết thúc nhất định. Sức hấp dẫn của visual novel còn ở chỗ nó có mạch truyện phân nhánh (“route”): bạn có thể chọn các hướng đi khác nhau để khám phá những sự kiện khác nhau và những kết thúc khác nhau (ví dụ đơn giản: khi “bạn” đang phân vân giữa việc đi về nhà sau giờ học hay đi chơi, bạn có thể chọn một trong hai tình huống trên và mở ra những tiến triển khác nhau, dẫn đến những kết thúc khác nhau). Trong hầu hết visual novel, bạn đều có thể đưa ra những lựa chọn như vậy để đi được vào route của nhân vật mà bạn thích (các nhân vật nữ chính), khám phá những gì sẽ xảy ra trong route của họ và cũng lần lượt với các nhân vật khác cho đến hết tác phẩm. Mỗi route của các nhân vật lại có những lựa chọn nhỏ hơn để đi vào từng mạch truyện nhỏ hơn nữa và dẫn đến những kết thúc có nội dung khác nhau tùy lựa chọn của bạn, có thể là “true end” hay “bad end”, ảnh hưởng đến chính số phận của nhân vật đó và của “chính bạn”. Visual novel có thể ngắn (ít hơn 2 giờ) hay rất dài (hàng trăm giờ), nên nó còn đòi hỏi sự kiên nhẫn ở người thưởng thức. Những visual novel nổi tiếng được dịch sang các ngôn ngữ khác (công việc này gặp nhiều khó khăn do lượng văn bản trong một tác phẩm vô cùng nhiều), và được chuyển thể thành anime, manga, light novel.

Một điểm cần lưu ý và nhấn mạnh vì có thể nhiều người sẽ hiểu sai về visual novel: hầu hết visual novel có các cảnh 18+ (vì mục đích sản xuất ban đầu của visual novel là dành cho độc giả trưởng thành), nhưng nội dung của chúng hoàn toàn không tập trung vào những cảnh như vậy. Visual novel có đa thể loại từ tình cảm lãng mạn (chiếm đa số) đến khoa học viễn tưởng, kinh dị, hư cấu, v.v Nhiều visual novel sở hữu cốt truyện vô cùng triết lý và sâu sắc, đánh mạnh vào cảm xúc độc giả. Lực lượng nòng cốt trong một đơn vị sản xuất visual novel luôn là nhà văn/hoạ sĩ/nhạc sĩ, điều đó nói lên đây là một loại hình nghệ thuật thuần tuý. Những cảnh 18+ trong hầu hết visual novel thường không ảnh hưởng nhiều đến cốt truyện vốn có của tác phẩm, những visual novel có cảnh 18+ được gắn thêm mác “eroge”.

Dĩ nhiên những cảnh 18+ như vậy dù ít hay nhiều cũng có thể gây khó chịu, nên nhiều đơn vị sản xuất visual novel ngày nay đã liên tục tái bản visual novel với nội dung đã cắt bỏ hoàn toàn các cảnh 18+, thậm chí một số visual novel ngay từ lần đầu tiên ra mắt đã không hề chứa bất kỳ yếu tố 18+ nào. Ở đây, chúng ta không bàn đến một bộ phận thể loại visual novel gọi là “nukige”, đó là những visual novel làm với một đích kinh doanh là chính và là một sản phẩm khiêu dâm thật thụ, chúng hiếm khi trở nên phổ biến và cũng không bao giờ được các fan visual novel chân chính đón nhận hay chia sẻ.

Tìm hiểu chi tiết về visual novel tại Wikipedia.

Key - tượng đài visual novel vĩ đại của mọi thời đại -

~ Awake our Hearts - Touch our Dreams ~

[justif]

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/a/ab/20120421230607!Key-VisualArts-Logo.png

Trong số những đơn vị sản xuất visual novel, có một công ty nổi bật được xem là một trong những trụ cột của ngành, họ đã góp phần trong sạch hoá thể loại visual novel, những tác phẩm của họ luôn luôn xoay quanh các chủ đề tình cảm được truyền tải hết sức nhẹ nhàng: tình gia đình, tình bạn, tình yêu, giá trị cuộc sống, v.v. Thậm chí một số tác phẩm này còn được những nhà phê bình đánh giá là ngang hàng với những tiểu thuyết nhân văn chính thống. Các tác phẩm của họ có doanh thu rất cao và rất nổi tiếng, nhiều trong số đó được chuyển thể thành anime, manga, light novel và được các tổ chức cá nhân biên dịch sang nhiều thứ tiếng. Họ là Key.

[fimg=right]http://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/6/62/Visual_Art’s_logo.png[/fimg]Key được thành lập vào ngày 21 tháng 7 năm 1998 ở Osaka, Nhật Bản. Key thuộc về tổng công ty Visual Art’s, đó là một nhà sản xuất của nhiều hãng phát triển visual novel khác nhau. Tuy nhiên, Key vốn xuất phát từ một thương hiệu phát triển của Nexton là Tactics. Đi ngược thời gian trước vài năm, lúc đó các nhân viên của Tactics đã phát triển hai tác phẩm visual novel thành công là MOON. (1997) và ONE ~Kagayaku Kisetsu e~ (1998). Nhưng sau này do bất đồng quan điểm, phần lớn nhân viên đã từ chức và tìm đến Visual Art’s để từ đó khai sinh ra Key nổi tiếng ngày nay.

15 năm trôi qua, Key đã tạo nên những cơn sóng chấn động toàn ngành visual novel ngay từ những tác phẩm đầu tiên của họ là Kanon (1999), AIR (2000) và CLANNAD (2004). Tác phẩm ngắn nhất của hãng là planetarian ~Chiisana Hoshi no Yume~ (2004), và dài nhất là Little Busters! Ecstasy (2008). Năm 2012, Key hoàn thành Rewrite Harvest festa!, và đang tập trung phát triển những dự án mới. Hầu hết các tác phẩm của Key đều xếp qua lại ba vị trí dẫn đầu doanh số PC game trên toàn quốc ở Nhật Bản trong năm đầu tiên phát hành (tất cả đều đứng hạng nhất ngay trong tháng phát hành đầu tiên). Đặc biệt một trong số đó là CLANNAD vinh hạnh trở thành visual novel xuất sắc nhất mọi thời đại.

Như đã trình bày, toàn bộ tác phẩm của Key truyền tải những thông điệp, những bài học giá trị về tình người, về chân lý sống. Phân nửa (5/10) visual novel của hãng không có các cảnh 18+ ngay từ lần phát hành đầu tiên, trong khi số còn lại dù có một lượng nhỏ cảnh sex cũng không hề ảnh hưởng đến cốt truyện chính. Key cũng tái bản tất cả visual novel 18+ thành những phiên bản “sạch”, phù hợp mọi lứa tuổi.

Key đi theo tông chủ đạo là “slice of life” (cuộc sống thường ngày). Đó cũng là một trong những thế mạnh: “slice of life” của hãng luôn tạo được sự hứng thú ở độc giả, với phong cách viết hài hước và lôi cuốn dù trong những tình huống tưởng chừng đơn giản nhất cũng khiến người xem tò mò; tuy nhiên, vũ khí lợi hại nhất của Key chính là “nakige” (game khóc). Key đã khai sinh ra thể loại này theo một công thức tiêu chuẩn: mở đầu là những tháng ngày thư thả hạnh phúc và không kém phần vui nhộn → sự xuất hiện bất ngờ của những bi kịch cuộc sống khiến độc giả bị sốc, ngỡ ngàng, thậm chí bật khóc vì cảm thương cho số phận của nhân vật → sự tái hợp lại từng khung bậc cảm xúc, có thể vui hoặc buồn, nhưng nhìn chung đa số kết thúc “true end” của Key đều có hậu. Công thức “nakige” này được Key vận dụng từ khái niệm cơ bản của Leaf, một hãng visual novel nổi tiếng khác, và hoàn thiện hơn để tạo ra hướng đi riêng cho hãng. Về sau, nhiều công ty visual novel khác lại áp dụng chính phong cách của Key để sản sinh ra những tác phẩm “nakige” nổi tiếng khác của riêng họ.

Key cũng đang tiến vào thị trường game xã hội dựa trên những visual novel của công ty. Các game xã hội do Key phát triển thu hút một lượng lớn người đăng ký trải nghiệm, và sẽ còn mở rộng trong tương lai.

[size=3]Câu chuyện mở ra tưởng chừng như nhẹ nhàng êm ái với cuộc sống trường lớp hằng ngày của tuổi hồng mộng mơ, nhưng ẩn sau trong từng nụ cười rạng rỡ, ai biết chăng, những giọt nước mắt cứ chực chờ trào tuôn trên mi ấy? Với sự chắp bút của Maeda Jun, tác phẩm của Key luôn có sự hòa quyện tinh tế giữa chất hiện thực và những yếu tố kì ảo, thoang thoảng trong đó chút vị suy tư trăn trở, mà đôi khi, kéo theo sau đó là những giọt lệ ngấn trên đi hàng mi của chính những người đọc, người nghe, và của những người cảm nhận…

Nội dung: Khai thác những tình huống bi kịch sáng tạo, đẩy nhân vật đến hố sâu tột cùng của màn đêm đen nước mắt, để rồi sau đó lại mở ra một tia sáng bình minh cho một kết thúc vẹn toàn. Tất cả tạo nên một ấn tượng sâu sắc trong lòng người trải nghiệm.

Hình thức: Engine cực kỳ nhẹ nhàng, không cần Full-Animation, không cần hiệu ứng hoàng tráng, nhưng chính sự giản dị ấy hòa với nét vẽ của những họa sĩ như Hinoue Itaru, Na-Ga, Komatsu Eeji trên phông nền của những khúc nhạc lắng đọng mà sâu cay đã càng hiện thực hóa cái hồn trong từng nét bút của các nhà văn. Nghệ thuật thực sự liệu rằng có nhất thiết phải đi chung với công nghệ cầu kỳ?

----- BonaQuack

Những thành tựu mà Key đạt được suốt 15 năm qua vô cùng lớn, không chỉ nội dung tác phẩm đậm tính nhân văn mà còn ở âm nhạc theo phong cách Key, được người hâm mộ gọi là “KeyStyle”. Năm 2001, Visual Art’s thành lập hãng thu âm Key Sounds Label, dành riêng cho việc sản xuất âm nhạc trong các visual novel của Key. Key rất thành công trong khâu soạn nhạc visual novel, những bản nhạc nền bất hủ của hãng cùng với những ca khúc nổi tiếng đưa tên tuổi Key đi xa hơn, nhiều lần giữ những thứ hạng cao trong các bảng xếp hạng của Oricon Japan. Tori no Uta trong AIR là ca khúc nổi tiếng nhất của Key, sự nổi tiếng đó thậm chí gây rắc rối khi phát sinh các vấn đề đạo nhạc, và bản nhạc nền Nagisa trong CLANNAD được người hâm mộ ví như giai điệu thuần khiết nhất xứ Phù Tang.

Người hâm mộ Key ở Nhật Bản rất đông, họ được gọi là “Kagikko” (Key-kun), đóng vai trò quan trọng trong doanh số bán của hãng cũng như quảng bá tên tuổi của Key đi khắp nơi. Bên ngoài Nhật Bản, do các chuyển thể anime được cấp phép phát hành hải ngoại và các visual novel được dịch không chính thức sang nhiều thứ tiếng, số lượng người hâm mộ Key cũng rất đông dù tính chất hoạt động của họ khác biệt nhiều so với fan nội địa.

[size=3]Tôi là một người đọc sách. Tôi không nhận mình uyên bác văn chương hay gì gì đó, nhưng tôi có thể tự hào rằng đã đọc qua một lượng không hề ít những tác phẩm văn chương đương đại và cận hiện đại, của Nhật Bản cũng như thế giới. Đó là những tác phẩm vĩ đại, trình độ viết cũng như hồn bút phải nói là vượt xa hơn Key hàng trăm lần. Nhưng tôi cảm nhận một điều gì đó chân thực hơn và đặc biệt hơn trong Key, một công ty trò chơi bình thường làm một thể loại game tiểu thuyết chưa được quốc tế công nhận, dù cho Key vốn là phi thực.

Tại sao? Key là chiếc chìa khóa của trái tim, nó mở ra và cũng có lúc nó đóng lại, mỗi lần nó mở ra tôi cảm thấy tràn đầy hạnh phúc và niềm tin vào chân lý sống, nhưng những lúc nó đóng lại tôi cảm nhận một nỗi buồn da diếc miên man dài ngày. Key nuôi dưỡng tâm hôn tôi cho đến nay, không có từ ngữ nào tôi có thể nói ra để mô tả chính xác nhất những gì tôi nhận được từ Key, nên âu cũng là cách hiểu của từng người.

Tôi cũng muốn nhiều người hơn nữa biết đến Key trên thế giới này, đã có lúc tôi suy nghĩ rằng nếu tất cả mọi người đều hiểu Key, sẽ không có những đau thương gì nữa xảy ra (cười lớn). Nhưng nó không hẳn chỉ là mơ tưởng viễn vông, nếu mọi người hiểu một cách chân thành, không có gì là không thể. Một người bạn tôi viết tóm gọn những gì Key có thể làm được như thế này: “Định hướng đạo đức, khơi gợi tình thương, kêu gọi sự tự nhận thức, tự giữ lấy cái mình có và tự khám phá nét đẹp thế giới xung quanh“.

----- Minata Hatsune

Phần dưới đây không tiết lộ nội dung từng tác phẩm, bạn có thể an tâm nếu chưa xem/đọc bao giờ.

1999 | Kanon ~ Mùa Đông ~
[bimg=fleft|350]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/1/10/Kanon_main.jpg[/bimg][justif]Kanon là một trong bốn tác phẩm nổi tiếng nhất và tạo ra sức tác động mãnh liệt nhất của Key. Ra đời vào năm 1999, chỉ khoảng 12 tháng sau khi Key thành lập, Kanon như tạo nên cơn chấn động làm rung chuyển cả ngành công nghiệp visual novel, lần đầu tiên một eroge (từ chuyên dùng chỉ các game có cảnh 18+) đã hướng người chơi tập trung vào việc tận hưởng âm nhạc và kịch bản, đồng thời “có được những trải nghiệm mới về một tình cảm trong sáng và sự đau khổ đến nghẹn ngào” (theo Rudyard Contretas Pesimo, nhà nghiên cứu văn hoá Nhật Bản).

Kanon là tác phẩm đã qua hoàn thiện hoá công thức nakige. Lấy khung cảnh một thành phố ngập tràn tuyết trắng, bầu không khí u buồn ảm đạm ngay từ khi vang lên những nốt nhạc đầu tiên. Khi rời thành phố này vào 7 năm trước, cậu bé Aizawa Yuichi đã quên hết những sự kiện xảy ra nơi đây, và khi trở về để học cấp 3, anh chỉ còn nhớ loáng thoáng cô em họ Minase Nayuki. Yuichi đã gặp bốn cô gái khác là Tsukimiya Ayu, Sawatari Makoto, Kawasumi Mai và Misaka Shiori, hầu hết họ đều gắn liền với những ký ức đau buồn thuở nhỏ của Yuichi mà nay anh đã quên hết. Bí mật dần dần được hé lộ, những bi kịch xảy đến, xen lẫn với đó là phép màu “theo phong cách Key”. Tác phẩm này nói về tình bạn và tình yêu, mang màu sắc u buồn phảng phất, để lại ấn tượng mạnh trong lòng người xem.

Kanon chỉ có một lượng rất ít cảnh 18+, và theo nhà biên kịch tác phẩm: những cảnh nóng đó hoàn toàn có thể tháo ra mà không ảnh hưởng gì đến nội dung, cũng như chẳng thể nào kích thích bản năng tự nhiên của con người trong hoàn cảnh là Kanon. Khi tái bản vào năm 2000, Key đã loại bỏ hết các cảnh 18+ trong tác phẩm và vẫn duy trì bản mọi lựa tuổi đó đến tận nay. Kanon cũng phát hành trên các hệ máy cầm tay như PS2, PSP, Dreamcast và gần đây nhất là trên ứng dụng di động Android và Blu-ray Player. Ngay trong ba tháng đầu tiên ra mắt, visual novel này đã bán được hơn 42.000 bản và trở thành trò chơi có doanh số cao nhất năm 1999 với 150.000 bản; tổng doanh số các lần phát hành Kanon là hơn 300.000 bản.

Kanon nổi tiếng nhanh chóng sau đó, hàng loạt các sản phẩm gia dụng lấy những hình ảnh trong visual novel được sản xuất , tác phẩm cũng được chuyển thể hàng loạt sang light novel, manga và hai series anime (2002 và 2006). Anime năm 2006 là một trong ba anime của Key được chuyển thể rất thành công bởi Kyoto Animation, đem lại một lượng fan lớn hơn nữa cho Key và lan rộng ra hải ngoại khi nó được cấp phép phát hành chính thức ở Bắc Mỹ, Anh, Úc, v.v. Ảnh hưởng của nó đối với những tác phẩm về sau của Key là vô cùng lớn, đặc biệt Tsukimiya Ayu cũng trở thành nhân vật biểu tượng nổi tiếng nhất của Key suốt thời gian dài…

[center]http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/3/31/Kanon_Standard_Edition_(All-age)_cover.jpg
[justif][center]Kịch bản: Hisaya Naoki, Maeda Jun
Thiết kế nhân vật: Hinoue Itaru
Âm nhạc: Maeda Jun, Orito Shinji, OdiakeS
Đồ họa, CG, hệ thống: Shinory, Miracle☆Mikipon, Torino, Tayama Minimo[/center]

Ca sĩ: Ayana (OP/ED)
Seiyu: Horie Yui, Kōda Mariko, Satō Akemi, Iizuka Mayumi, Tamura Yukari

Official Website: http://key.visualarts.gr.jp/product/kanon/
[/center][/justif]
2000 | AIR ~ Mùa Hè ~
[bimg=fleft|350]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/a/a1/Air_main.jpg[/bimg][justif]Một năm sau sự thành công của Kanon, Key tiếp tục gây chấn động mạnh với AIR, sử tình kéo dài ngàn năm tràn ngập ánh nắng mùa Hè. AIR chỉ xoay quanh ba nhân vật nữ chính là Kamio Misuzu, Kirishima Kano và Tohno Minagi. Lữ khách Kunisaki Yukito du hành bốn phương bằng nghề múa rối, anh tuân theo di nguyện của mẹ mình tìm kiếm một người con gái có cánh đang bay trên bầu trời và phá giải lời nguyền 1000 năm. Những bi kịch xảy đến khi Yukito tìm thấy ba cô gái trên, anh cũng dần khám phá ra bí mật đằng sau lời nguyền, qua những vòng lặp thời gian, về quá khứ 1000 năm, và mặc dù đã cố gắng hết sức, Yukito đã không thể phá giải nó. Những cảnh cuối cùng của tác phẩm khiến không ít người phải bật khóc. Trong AIR, tình mẫu tử đóng vai trò chủ đạo, có thể nói AIR thật sự là một trong những câu chuyện sầu thảm nhất về mùa hè.

Như Kanon, AIR có một lượng nhỏ cảnh 18+ và đều được cắt bỏ trong một số bản dành cho mọi lứa tuổi sau đó. Tác phẩm có nhiều lần ra mắt trên máy cầm tay như PS2, PSP, Dreamcast và ứng dụng di động Android. Doanh số lần phát hành đầu tiên của AIR trong 3 tháng đầu tiên thậm chí vượt xa cả Kanon với hơn 100.000 bản, và toàn năm bán được hơn 160.000 bản, trở thành trò chơi thứ hai của Key dẫn đầu doanh số toàn quốc ngay năm đầu tiên.

Xét theo mức độ bi kịch, AIR đứng đầu những tác phẩm của Key, và người ta bắt đầu tôn Key lên làm tượng đài của cảm xúc. Tác phẩm cũng được chuyển thể sang manga, và đáng chú ý nhất là anime năm 2005 bởi Kyoto Animation, đánh dấu là tác phẩm đầu tiên trong chuỗi bộ ba visual novel thành công nhất của Key khi lên anime. Ca khúc “Tori no Uta” trình bày bởi Lia trong cả visual novel lẫn anime là một cú hit thật sự, với doanh số bán đĩa cực cao và tác động rất lớn về sau.

[center]http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/archive/3/3b/20100816104044!Air_original_game_cover.jpg
[justif][center]Kịch bản: Maeda Jun, Ishikawa Takashi
Thiết kế nhân vật: Hinoue Itaru
Âm nhạc: Orito Shinji, Togoshi Magome, Maeda Jun
Đồ họa, CG, hệ thống: Shinory, Na-Ga, Miracle☆Mikipon, Din, Torino, Tayama Minimo[/center]

Ca sĩ: Lia (OP/ED/Inser Song)
Seiyu: Kawakami Tomoko, Okamoto Asami, Yuzuki Ryoka, Nishimura Chinami

Official Website: http://key.visualarts.gr.jp/product/air/
[/center][/justif]
2004 | CLANNAD ~ Mùa Xuân ~
2005 | Tomoyo After ~It’s a Wonderful Life~ (spin-off)
[bimg=fleft|350]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/5/5f/Clannad_main.jpg[/bimg][justif][justif]Có thể nói khi nhắc đến Key, ít ai không nghĩ ngay đến CLANNAD, visual novel vĩ đại nhất mọi thời đại. CLANNAD ban đầu được công bố sẽ ra mắt trong năm 2002, nhưng vì cùng thời gian đó Toei Animation đề nghị chuyển thể Kanon thành anime (series đầu tiên, không phải bản remake thành công năm 2006 của Kyoto Animation), Key đã dời tác phẩm đến tận năm 2004 trong sự chờ đợi khó chịu của người hâm mộ. Lúc này lượng fan của Key đã vô cùng hùng hậu, khó ai có thể nghĩ rằng đó chỉ là con số nhỏ khởi đầu khi CLANNAD ra đời.

CLANNAD đặc biệt hơn hai tác phẩm trước của Key, vì thời gian diễn ra câu chuyện kéo dài nhiều năm liền, và đây cũng là tác phẩm dài nhất của Key vào lúc đó (mất hơn 100 tiếng để hoàn thành) cho đến khi bị Little Busters! Ecstasy vượt qua vào năm 2008. Câu chuyện mở đầu với cuộc sống tẻ nhạt của Okazaki Tomoya, đang học năm cuối của trường cấp 3 Hikarizaka. Mọi chuyện chấm dứt khi Tomoya gặp Furukawa Nagisa, một cô gái yếu ớt lớn hơn anh một tuổi, nhưng lại học cùng khối lớp với anh do phải nghỉ học một năm vì bệnh. Phần đầu tiên của câu chuyện dài này được gọi là “School Life”, diễn ra trong trường học xoay quanh những nỗ lực cùng nhau thành lập câu lạc bộ kịch của Nagisa và Tomoya. Tomoya đã tiếp động lực cho Nagisa để cô gái nhút nhát này tự tin hơn trong cuộc sống, anh cũng giúp đỡ những cô bạn khác là Fujibayashi Kyou, Ichinose Kotomi, Sakagami Tomoyo và Ibuki Fuko vượt qua những vấn đề tâm lý của họ. Cuối cùng khi tốt nghiệp cấp 3, Tomoya và Nagisa đã kết hôn, mở đầu cho phần After Story nổi tiếng về sự thăng hoa cảm xúc, bi kịch của Key. Câu chuyện mở đầu bằng khung cảnh mùa Xuân với những cây anh đào mọc khắp nơi, và tuy thời gian trải dài cả bốn mùa trong nhiều năm, màu hồng anh đào và không khí ấm áp mùa Xuân vẫn là tông chủ đạo xuyên suốt.

Chủ đề chính của CLANNAD là giá trị cao quý của một gia đình, cũng như đề cao giá trị cuộc sống, và tác giả chính Maeda Jun được nhiều người mến mộ hơn bao giờ hết với phong cách viết ấm áp cảm động trong tác phẩm này. Maeda đã nói rằng CLANNAD là bức tường không bao giờ có thể vượt qua lần hai (có nghĩa là ông đã dồn hết toàn bộ tâm huyết và tinh hoa văn chương của mình cho tác phẩm). Cặp đôi Tomoya-Nagisa được xem là một trong những cặp đẹp nhất của thế giới anime, nổi bật lên giá trị chân thực về những nỗ lực cho cuộc sống gia đình hạnh phúc như bước từng bước trên con dốc dài của cuộc đời. [bimg=fright|350]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/f/f1/Tomoyo_main.jpg[/bimg]Ngay trong ba tháng đầu ra mắt, CLANNAD đã bán được hơn 100.000 bản và trở thành visual novel xếp thứ hai trong top doanh số PC game toàn Nhật Bản trong năm. Tác phẩm cũng dẫn đầu trong những visual novel lấy đi nhiều nước mắt nhất theo bình chọn Famitsu, cũng như là visual novel xuất sắc nhất mọi thời đại theo Dengeki G’s Magazine. Một yếu tố dễ thương nổi tiếng trong CLANNAD là Đại gia đình Dango mà Nagisa yêu quý, lần đầu tiên bánh dango truyền thống của Nhật Bản được biết đến như biểu tượng của gia đình.

CLANNAD là visual novel mọi lứa tuổi đầu tiên của Key, và nhiều bản sau đó ra mắt trên các hệ máy cầm tay PS2, PS3, PSP, Xbox 360 và ứng dụng di động Android. Vào năm 2005, Key đã phát hành spin-off (ngoại truyện) Tomoyo After ~It’s a Wonderful Life~ với một số cảnh 18+. Câu chuyện này thiết lập theo sự phát triển route của Tomoyo trong CLANNAD, vì cô được nhiều người mến mộ. Cũng với những mâu thuẫn gia đình và đề cao giá trị gia đình, tác phẩm cũng được đón nhận nhiệt liệt. Bản phát hành sau của Tomoyo After đã cắt bỏ các cảnh 18+, đồng thời cũng ra mắt trên PS2 và PSP. CLANNAD được chuyển thể sang nhiều light novel, manga và đặc biệt là hai phần anime bởi Kyoto Animation. Anime CLANNADlà một trong những anime nổi tiếng nhất và xuất sắc nhất từng được biết đến (theo xếp hạng Animenewsnetwork), góp phần đưa tên tuổi Kyoto Animation nổi tiếng hơn và cũng thu về một lượng lớn fan Key toàn thế giới. Ảnh hưởng của CLANNAD vẫn kéo dài đến tận nay, và đó cũng là một trong những tượng đài bất tử của thể loại visual novel và anime drama.

[center]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/f/f1/E80546020ea03c1811a68110.L.jpg
[justif][center]Kịch bản: Maeda Jun (bao gồm Tomoyo After), Suzumoto Yūichi, Kai
Thiết kế nhân vật: Hinoue Itaru (CLANNAD) / Fumio (Tomoyo After)
Âm nhạc: Orito Shinji, Togoshi Magome, Maeda Jun
Đồ họa, CG, hệ thống: Shinory, Na-Ga, Mochisuke, Miracle☆Mikipon (chỉ CLANNAD), Torino, Tayama Minimo[/center]

https://www.youtube.com/watch?v=ieK1fsFT8BI

Ca sĩ: Riya (OP/ED/Insert Song CLANNAD), Lia (Insert Song CLANNAD, OP/ED TV anime CLANNAD ~After Story~, OP/ED Tomoyo After), Chata (ED TV anime CLANNAD)
Seiyu: Nakahara Mai, Hirohashi Ryou, Noto Mamiko, Kuwashima Hōko, Nonaka Ai

Official Website: http://key.visualarts.gr.jp/product/clannad/ / http://key.visualarts.gr.jp/product/tomoyo/
[/center][/justif]
2004 | planetarian ~Chiisana Hoshi no Yume~
[bimg=fleft|350]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/b/b8/Planetarian_main.jpg[/bimg][justif]Cùng năm 2004, sau khi kết thục tượng đài CLANNAD, Visual Art’s đã dành một khoảng thời gian nghỉ ngơi cho các nhân viên Key, và thực hiện những dự án nhỏ lẻ tự do nếu họ muốn, dẫn đến sự ra đời của planetarian ~Chiisana Hoshi no Yume~ - visual novel ngắn nhất, đơn giản nhất nhưng không kém phần xúc động của Key.

Lấy bối cảnh thời kỳ hậu tận thế, khi Trái đất đã đổ nát do chiến tranh tàn phá, mưa bụi rơi đều hàng ngày và khắp nơi chỉ còn trơ lại những cỗ máy chiến tranh vâng lệnh giết chóc sục sạo khắp nơi tìm đối thủ. Trong số ít những kẻ sống sót là một người đàn ông trung niên, không rõ tên mà chỉ gọi là “junker” (người thu nhặt phế liệu). Ông tình cờ đến một cung thiên văn và gặp một robot tiếp viên bị hỏng tên Yumemi, cô không hề biết những gì đã xảy ra bên ngoài và chỉ tiếp khách đúng 168 tiếng mỗi năm, sau đó rơi vào trạng thái ngủ suốt thời gian còn lại. Cô mời ông ngắm các vì sao trên bầu trời bằng máy thiên văn cũng bị hỏng nốt gọi là “Miss Jena”. Vì sự nài nỉ của Yumemi, người junker đã nán lại sửa chiếc máy thiên văn, ông dần có những suy nghĩ khác hơn về thế giới đã tàn lụi này trong những ngày sửa máy và ngắm bầu trời cùng Yumemi.

Yumemi tuy chỉ là robot, nhưng cô cũng có những suy nghĩ và cảm xúc như con người. Dù chỉ kéo dài khoảng hai tiếng nhưng tác phẩm đã khiến nhiều người xúc động. Màu sắc ảm đạm xuyên suốt với tiếng mưa rơi ra rả, cốt truyện đặc biệt càng tăng thêm suy ngẫm về giá trị cuộc sống. Đây cũng là game khai sinh ra khái niệm “kinetic novel” khi không có bất kỳ sự lựa chọn phân route nào, và cũng là một trong những kinetic novel nổi tiếng nhất đến tận nay. Do thời lượng ngắn ngủi, không có nhiều sản phẩm chuyển thể từ visual novel, trừ một bộ light novel 4 mẫu truyện về thế giới trong planetarian, trong đó mẫu truyện Hoshi no Hito là phần kết trọn vẹn cốt truyện của visual novel chính. Các light novel này được chuyển thể thành drama CD (có giọng người kể chuyện, âm nhạc và lồng tiếng nhân vật, nhưng ít hình ảnh). Key cũng chọn planetarian làm tác phẩm gây quỹ từ thiện giúp đỡ nạn nhân động đất và sóng thần Tohoku tháng 3 năm 2011, có thể vì thiết lập tương tự thảm hoạ của tác phẩm như một lời động viên phấn đấu xây dựng cuộc sống mới.

[center]http://images1.wikia.nocookie.net/mydata/vi/images/thumb/c/c2/Win00010_1.jpg_620×876_.png/350px-Win00010_1.jpg_620×876_.png
[justif][center]Kịch bản: Suzumoto Yūichi
Thiết kế nhân vật, Đồ họa: Komatsu Eeji
Âm nhạc: Togoshi Magome

Ca sĩ: MELL (ED)
Seiyu: Suzuki Keiko

Official Website: http://key.visualarts.gr.jp/product/planetarian/
[/center][/center][/justif]
2007 | Little Busters!
2008 | Little Busters! Ecstasy (expand)
2010 | Kud Wafter (spin-off)
[bimg=fleft|350]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/4/49/Top04.jpg[/bimg][justif][justif]Little Busters! là một trong bốn tác phẩm nổi tiếng nhất của Key, phát hành lần đầu vào năm 2007, sau đó bổ sung thêm các kịch bản và nhân vật mới trong bản Ecstasy (gọi tắt là EX) vào năm 2008.

Little Busters! đề cao giá trị tình bạn xen lẫn những khoảnh khắc lãng mạn. Cốt truyện xoay quanh một nhóm năm thành viên chơi với nhau từ thuở bé là Naoe Riki, Natsume Rin, Natsume Kyousuke, Inohara Masato và Miyazawa Kengo. Riki mồ côi cha mẹ từ rất nhỏ, và nhờ được sự động viên của bốn thành viên còn lại, cậu dần nguôi ngoai nỗi buồn và tình bạn giữa họ ngày càng được vun đắp đến mức khó thể tách rời. Họ sống những tháng ngày vui vẻ bên nhau cho đến thời điểm bắt đầu câu chuyện, là lúc bốn thành viên đều học năm hai trung học và Kyousuke học năm ba, cả nhóm vẫn đang tận hưởng cuộc sống thoải mái chốn học đường. Một ngày nọ, trưởng nhóm Kyousuke đề nghị thành lập một đội bóng chày, xem như làm việc gì đó thật ý nghĩa trước khi anh ta tốt nghiệp. Riki đã gặp và mời Kamikita Komari, Saigusa Haruka, Noumi Kudryavka, Kurugaya Yuiko và Nishizono Mio gia nhập nhóm Little Busters, về sau trong bản EX còn tập trung vào hai thành viên nữa là Futaki Kanata và Sasasegawa Sasami, đồng thời xuất hiện một nhân vật nữ chính mới là Tokido Saya (như vậy tổng số nữ chính của toàn bộ series Little Busters! là 9 người, nhiều nhất từ trước đến nay của Key). Riki và Rin đã phát hiện ra những sự kiện kỳ lạ đang diễn ra trong thế giới xung quanh họ, và dần dần hé lộ sự thật tàn nhẫn đằng sau tất cả mà khó ai nghĩ tới.
[bimg=fright|350]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/8/86/Main_little_ex.jpg[/bimg]Little Busters! đã tạo nên cơn sốt trong suốt hai năm 2007-2008 và vẫn có sức ảnh hưởng mãnh liệt đến tận nay. Nhiều phương tiện truyền thông sau này đều dùng cụm “kiệt tác bom tấn” khi nhắc về nó và bản EX. Đối với Little Busters!, tác phẩm là visual novel mọi lứa tuổi đánh bại tất cả các đối thủ nặng ký trong năm khi dẫn đầu bảng xếp hạnh doanh số PC game toàn quốc (dù chỉ mới phát hành vào tháng 7) ; thậm chí đến tận năm 2012, tác phẩm vẫn chễm chệ ở vị trí thứ hai trong bảng xếp hạng doanh số của Amazon. Đối với bản EX, tuy chỉ đứng thứ 3 trong bảng xếp hạng toàn năm 2008, nhưng tác phẩm cũng liên tiếp giữ vị trí visual novel bán chạy nhất suốt ba tháng sau khi phát hành, với hơn 100.000 bản. Rất nhiều bản phát hành sau đó trên các console cũng đứng top ngay trong tháng đầu tiên, hiện tại Little Busters! đã có các bản PS2, PSP, PS Vita, PS3 (tất cả đều lấy tên Little Busters! Converted Edition đã bao gồm nội dung của EX) cùng nhiều lần tái phát hành trên PC, khiến series trở thành tác phẩm có nhiều bản phát hành nhất của Key. Nếu tính tất cả các bản của Little Busters!, đây là visual novel thành công nhất của Key khi doanh số thu được bằng tất cả các game của hãng (chỉ tính PC game) đến hiện tại cộng lại. Các nhân vật trong Little Busters! cũng chiếm nhiều thứ hạng trong bảng bình chọn các nhân vật visual novel được yêu thích nhất vào các năm 2007-2008 của Getchu.com, với Natsume Rin đoạt ngôi vị nữ vương. Quan sát quá trình ra mắt của Little Busters!, người ta dễ nhận thấy ngay sự đầu tư công phu trong các chiến dịch tiếp thị quảng cáo, công ty mẹ Visual Art’s và Key đã chi một khoản tiền lớn cho các sự kiện rầm rộ trước và sau khi tác phẩm ra mắt, và đối với các visual novel về sau của hãng, Key cũng thực hiện các chiến dịch quảng cáo thành công lớn như vậy. Little Busters! đã nhận một giải thưởng danh dự của Tech GIAN vì là visual novel được tiếp thị nhiều nhất năm 2007.
[bimg=fleft|350]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/b/b0/Kudowahuta-.jpg[/bimg]Maeda Jun mặc dù tuyên bố sẽ ngưng viết kịch bản cho Key từ sau Little Busters!, nhưng ông đã chính thức xác nhận đang viết kịch bản cho visual novel Angel Beats!, bắt nguồn từ series anime đình đám đầu tiên của Key vào năm 2010. Cũng năm 2010, Key phát hành spin-off của Little Busters!Kud Wafter, vì cũng như Tomoyo, Kud là nhân vật được rất nhiều người mến mộ trong tác phẩm gốc. Kud Wafter phát triển theo route của Kud và mở rộng ra hơn rất nhiều, cũng lấy chủ đề tình bạn làm chủ đạo. Spin-off này khởi đầu cho dự án sản xuất itasha (xe hơi theo chủ đề định sẵn) của Visual Art’s và GoodSmileRacing, chiếc itasha Kud đã đi vòng quanh Nhật Bản và bán đấu giá được hơn 1 triệu 600 ngàn yên.

Little Busters! gây khá nhiều bức xúc cho các fan Key, khi mà đến tận năm 2011 vẫn chưa có bất kỳ thông báo chuyển thể anime nào, mặc dù đã có hơn 10 series manga dựa theo tính đến thời điểm đó và doanh số bán cực cao của tác phẩm gốc. Năm 2012, Little Busters! gây nhiều sự chú ý hơn bao giờ hết, cả tích cực lẫn tiêu cực, khi tác phẩm cuối cùng đã được chuyển thể thành anime vào tháng 10, dài 26 tập, nhưng thực hiện bởi J.C Staff thay vì Kyoto Animation như đã từng chuyển thể rất thành công ba kiệt tác trước đó. Các fan lo ngại vì chất lượng kém cỏi qua nhiều anime trước đó của J.C Staff, nhưng vẫn không thể phủ nhận nó là một trong những anime quan trọng nhất và được nhiều người mong chờ nhất của năm. Phần tiếp theo cũng dài 26 tập là Little Busters! Refrain đã được thông báo sẽ phát sóng từ tháng 10 năm 2013.

[center]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/f/fe/IWcLGfIb.jpeg
[justif][center]Kịch bản: Maeda Jun, Tonokawa Yūto, Shirokiri Chika (bao gồm Kud Wafter), Kashida Leo, Kai (chỉ Kud Wafter)
Thiết kế nhân vật: Hinoue Itaru, Na-Ga
Âm nhạc: Orito Shinji, Maeda Jun, PMMK, Manack, Togoshi Magome (Little Busters! & Ecstasy) / Shimizu Jun’ichi (Kud Wafter)
Đồ họa, CG, hệ thống: Shinory, Na-Ga, Mochisuke, Torino, Tayama Minimo, yucchi, yonie[/center]

Ca sĩ: Rita (OP/ED/Insert Song Little Busters! & Ecstasy), Lia (Insert Song Little Busters! Ecstasy), Suzuta Miyako (OP/Insert Song Kud Wafter), Shimotsuki Haruka (ED Kud Wafter)
Seiyu: Tamiyasu Tomoe, Midorikawa Hikaru, Canna Nobutoshi, Oda Yūsei, Yanase Natsumi, Suzuki Keiko, Suzuta Miyako, Tanaka Ryōko, Kawaragi Shiho, Sakurai Harumi

Official Website: http://key.visualarts.gr.jp/product/little/ / http://key.visualarts.gr.jp/product/little_ex/ / http://key.visualarts.gr.jp/kudo/
[/center][/justif]
2010 | Angel Beats! - Original anime -
[bimg=fleft|350]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/e/e6/NonflaAB.jpg[/bimg][justif]Một năm sau khi “quả bom tấn” Little Busters! EX ra mắt, Key đã tạo một bất ngờ vui sướng dành cho người hâm mộ khi tiết lộ rằng nhà văn Maeda Jun và họa sĩ Na-Ga đang thực hiện một dự án anime với Aniplex và P.A Works, dưới danh nghĩa Visual Art’s/Key. Không cần mô tả nhiều cũng biết tin sốt dẻo này gây chấn động ra sao với các fan, đặc biệt khi nó được hưởng chiến dịch tiếp thị rầm rộ còn hơn cả Little Busters!.

Angel Beats! dài 13 tập, lấy bối cảnh ở thế giới sau khi chết. Chủ đề chính của tác phẩm tiếp tục đề cao giá trị cuộc sống, là “Nhân Sinh”. Tất cả nhân vật trong tác phẩm đều mất mạng khi còn rất trẻ, còn nhiều uất ức, chưa bao giờ tận hưởng một cuộc sống học đường đúng nghĩa. Họ trách cứ Thượng đế đã đem lại số phận bất hạnh này, không chấp nhận sự thật phũ phàng, họ liên kết lại thành một chiến tuyến lật đổ Thượng đế, mà thực chất đối thủ là “Thiên sứ”. Anime xoay quanh Otonashi Yuzuru, anh cũng đã chết và được đưa xuống thế giới này, gia nhập chiến tuyến SSS chống “Thiên sứ”, với Nakamura Yuri là thủ lĩnh SSS cùng nhiều chiến hữu khác.

Angel Beats! thành công rực rỡ ở cả doanh số bán DVD/Blu-ray lẫn doanh số bán đĩa nhạc. Mỗi đĩa Blu-ray của anime khi bán ra đều có doanh thu cao trong top 3 của tuần, đặc biệt tập phim thứ 6 đã đạt mức đánh giá cao kỷ lục 4,9% khi trình chiếu ở Osaka trên sóng MBS. Với Maeda Jun sáng tác các ca khúc có lời, âm nhạc của anime gây tiếng vang rất lớn, một số nhận được các giải thưởng Đĩa vàng của RIAJ khi bán thành công hơn 100.000 bản ngay trong tháng đầu tiên ra mắt. Đĩa đơn “My Soul, Your Beats!/Brave Song” (OP/ED của anime trình bày bởi Lia và Tada Aoi) đã tạo nên cơn sốt khi đứng hạng 3 trong bảng xếp hạng tuần của Oricon ngay tuần đâu tiên với hơn 80.000 bản bán ra, và tổng doanh số trong năm của nó là hơn 147.000 ngàn bản, trở thành đĩa nhạc bán chạy thứ 38 trên toàn quốc trong năm 2010.

Tuy nhiên, do đã cắt bỏ rất nhiều kịch bản để gói gọn trong 13 tập phim, anime Angel Beats! đã không truyền tải đầy đủ chiều sâu kịch bản của Maeda Jun, tạo ra những lỗ hổng và kết thúc vội vàng. Để giúp các fan hiểu tường tận cốt truyện đồ sộ, các nhà sản xuất đã trải toàn bộ kịch bản của Maeda Jun sang light novel, manga, drama CD và nhiều truyện ngắn, qua đó chúng ta được biết quá trình hình thành của nhóm SSS, trước cả khi Otonashi Yuzuru đặt chân đến thế giới này rất lâu. Maeda Jun dường như vẫn không hài lòng với sự phân chia này, và ông đã thông báo sẽ viết kịch bản cho visual novel Angel Beats!, như vậy chắc chắn tác phẩm lần này sẽ không bị giới hạn độ dài và Maeda đã có thể thỏa sức thể hiện càng nhiều hơn nữa khả năng của mình, phát triển các kịch bản mới cũng như một phong cách mới có chút khác biệt với anime. Tháng 4 năm 2013, Key xác nhận việc Maeda Jun cùng các nhà văn trong những dự án trước của Key là Kashida Leo và Kai đang trong giai đoạn hoàn tất kịch bản của visual novel, và giám đốc Visual Art’s Baba Takahiro đã tiết lộ sẽ thông báo chi tiết về dự án sau mùa Hè năm 2013 (khoảng tháng 9-10). Mới đây, giám đốc Baba đã tiết lộ không ngoại trừ khả năng visual novel Angel Beats! sẽ ra mắt trong năm 2014.

[center]http://images3.wikia.nocookie.net/mydata/vi/images/thumb/4/40/3698-angel-beats-angel-beats-cover-art.jpg/350px-3698-angel-beats-angel-beats-cover-art.jpg
[justif][center]Đạo diễn: Kishi Seiji
Kịch bản: Maeda Jun
Thiết kế nhân vật: Na-Ga, Hirata Katsuzō
Âm nhạc: Maeda Jun, ANANT-GARDE EYES, Iida Satoki
Giám đốc và Giám sát sản xuất: Toba Hironori (Aniplex), Baba Takahiro (Visual Art’s)
Hãng phim: P.A. Works

https://www.youtube.com/watch?v=7-IcTMZN0Yk

Ca sĩ: Lia (OP), Tada Aoi (ED), marina (Insert Song), LiSA (Insert Song)
Seiyu: Kamiya Hiroshi, Sakurai Harumi, Hanazawa Kana, Kimura Ryōhei, Mizushima Takahiro, Takagi Shun, Saitō Fūko, Makino Yui, Masuda Yūki, Michael Rivas, Tokumoto Eiichirō, Kobayashi Yumiko, Ichiki Mitsuhiro, Ogata Megumi, Sawashiro Miyuki, Matsuura Chie, Kitamura Eri

Official Website: http://www.angelbeats.jp/
[/center][/center][/justif]
2011 | Rewrite ~ Mùa Thu ~
2012 | Rewrite Harvest festa! (fandisk)
[bimg=fleft|350]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/a/a3/Rewrite.png[/bimg][justif]Tác phẩm đồ sộ gần đây của Key, Rewrite là visual novel có thời gian phát triển lâu dài nhất của công ty - từ tận năm 2006. Rewrite đặc biệt hơn so với các visual novel truyền thống khác của Key, tác phẩm không còn đi theo công thức “nakige” chủ đạo mà thiên về khoa học viễn tưởng siêu nhiên và sử tình nhiều hơn, nhưng vẫn có sức thu hút rất lớn. Rewrite cũng là tác phẩm cuối cùng trong bộ bốn visual novel theo mùa của Key.

Bối cảnh câu chuyện diễn ra ở một thành phố toàn màu xanh của cây lá, gọi là Kazamatsuri, nơi Tennouji Kotarou cùng các bạn là Kanbe Kotori, Ohtori Chihaya, Senri Akane, Nakatsu Shizuru và Konohana Lucia sống những ngày bình yên và khám phá các hiện tượng siêu nhiên của thế giới trong câu lạc bộ huyền bí của ngôi trường đang học. Phong cách mở đầu giống với các tác phẩm trước, cũng là những giờ phút thoải mái và hài hước (đặc biệt, mức độ hài hước trong Rewrite được phần lớn người chơi đánh giá là thành công nhất trong các tác phẩm của Key), tuy nhiên các nhân vật trong tác phẩm đã sớm bộc lộ những khả năng siêu nhiên. Cốt truyện của Rewrite mang nhiều đề tài rất phức tạp, tác phẩm đề cập đến “sự tàn lụi của văn minh loài người”, về cuộc chiến giữa các thế lực tự cho là mình là chính nghĩa mà các nhân vật chính bắt buộc phải tham gia, đối đầu nhau, với nhân vật then chốt là Kagari. Đó là một hành trình dài cứu lấy Trái đất của Kotarou, để “viết lại” số phận của “cô ấy” - thay đổi vận mệnh của hành tinh, với những bài học ý nghĩa về cuộc sống ẩn sâu từng mạch truyện.
[bimg=fright|350]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/e/e8/Rewrite_Harvest_festa_|Key_Official_HomePage.png[/bimg]Rewrite là dự án của Hinoue Itaru, một trong ba nhân vật chủ chốt của Key, và không có sự tham gia của Maeda Jun. Bù lại, tác phẩm được sự đóng góp của hai nhà văn rất nổi tiếng khác trong công nghiệp visual novel là Tanaka Romeo và Ryukishi07, họ cũng chịu ảnh hưởng từ phong cách viết của Maeda Jun. Key tiếp tục áp dụng những chiến dịch tiếp thị rầm rộ nhất sau những thành công mang lại cho Little Busters!Angel Beats!, giới thiệu tác phẩm đúng ngày Cá tháng 4 năm 2008 để tạo sự hoang mang cho các fan và kéo dài thời gian phát triển đến tận năm 2011. Key đã sản xuất loại laptop riêng theo chủ đề Rewrite. Vài tháng trước khi phát hành, Key đã tung một OP anime cho tác phẩm (thực hiện bởi White Fox), khiến các fan lại một phen bất ngờ với những pha hành động hoành tránh khác xa với phong cách nhẹ nhàng trước giờ của hãng. Rewrite cũng là visual novel chú trọng khâu đồ họa nhất của Key, với background công nghệ cao và hệ thống hiện đại, độ phân giải HD (chưa bao giờ áp dụng với các visual novel trên PC trước đó của công ty). Rewrite cũng đang và sẽ được chuyển thể sang nhiều loại hình truyền thông khác nhau, như manga, light novel, v.v. Tuy nhiên, doanh thu của Rewrite trong ba tháng đầu tiên không thật sự lớn như các tác phẩm trước, với 22.400 bản, và chỉ đứng thứ 11 trong bảng xếp hạng toàn năm (giải thích cho điều này, hầu hết mọi người nghĩ rằng do thời điểm tác phẩm ra mắt là vài tháng sau thảm họa động đất Tohoku 11 tháng 3, và nó chỉ là tác phẩm mọi lứa tuổi, không có lợi thế cạnh tranh kinh doanh với những visual novel 18+ trong năm). Tuy nhiên bản chính thức phát hành sau đó của Rewrite đã bán được hơn 110.000 bản. Hiện Rewrite sắp được chuyển sang các phiên bản cầm tay PS3 và PSVita.

Năm 2012, Key tiếp tục ra mắt fandisk Rewrite Harvest festa!, mở rộng ra câu chuyện của các nhân vật nữ chính và không đặt nặng các tình huống kịch tích nghiêm túc như bản gốc. Vì tính chất “fandisk” (dành cho fan), visual novel này chủ yếu giúp người đọc hiểu nhiều hơn nữa các nhân vật mà họ đã yêu mến trong kịch bản gốc. Tác phẩm có doanh thu cao nhất ngay tuần đầu ra mắt và trong toàn tháng đầu tiên. Key tiếp tục sản xuất một itasha cho fandisk này như đã làm với Kud Wafter, chiếc itasha đã bán đấu giá được hơn 1 triệu 800 ngàn yên sau hơn hai tháng diễu hành xuyên Nhật Bản.

[center]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/0/02/Rewrite01.jpg
[justif][center]Kịch bản: Tanaka Romeo, Tonokawa Yūto, Ryūkishi07
Thiết kế nhân vật: Hinoue Itaru
Âm nhạc: Orito Shinji, Hosoi Soshi, Iuchi Maiko, Mizutsuki Ryō, Maeda Jun (chỉ Rewrite)
Đồ họa, CG, hệ thống: Shinory, Na-Ga, Mochisuke, Torino, Tayama Minimo, yucchi, yonie[/center]

Ca sĩ: Mizutani Runa (OP/ED Rewrite, ED Rewrite Harvest festa!), Tada Aoi (ED/Insert Song Rewrite, OP Rewrite Harvest festa!), Yanagi Nagi (Insert Song Rewrite)
Seiyu: Hanazawa Kana, Saitō Chiwa, Shinomiya Saya, Kitamura Eri, Suzuki Keiko, Asaki Risa

Official Website: http://key.visualarts.gr.jp/rewrite/ / http://key.visualarts.gr.jp/rewrite_hf/
[/center][/justif]

Trụ sở, nhân sự và ca sĩ Key Sounds Label

(Đây là phần nâng cao, để tìm hiểu kỹ hơn về nội bộ Key)

Số nhân viên của Key không ổn định, được chia ra hai bộ phận: phát triển và sản xuất. Trong khi số nhân viên phát triển luôn duy trì ở mức 15 người trở xuống thì các nhân viên sản xuất, trong những tác phẩm dài, có thể lên đến hơn 50 người. Visual Art’s thiết lập mối quan hệ qua lại giữa các thương hiệu, có nghĩa là trừ các nhân viên cố định trụ cột ra, hầu hết số còn lại làm việc luân phiên cho nhiều hãng phát triển khác nhau trong nội bộ Visual Art’s. Mỗi thương hiệu có những “nhà đại diện” riêng cho họ, và Tonokawa Yuto là đại diện cho Key. Hiện Visual Art’s có hơn 40 thương hiệu đang hoạt động. Tổng giám đốc Visual Art’s là Baba Takahiro (thường được gọi là VaVa Sachou), đồng thời cũng là người giám sát sản xuất trực tiếp các sản phẩm của Key. Toyoizumi Yoshikuni là Giám đốc bộ phận Biên tập và Quan hệ công chúng, thường được biết đến trên internet qua nickname “KudoKou” (một fan lớn của Kudryavka), chịu trách nhiệm trên những ấn phẩm giấy của Key. Fujii Tomotaka là Giám đốc bộ phận Sản xuất và Nhân sự, từng kàm trợ lý kịch bản trong AIR. Key cũng thiết lập các mối quan hệ mật thiết và cộng tác với những họa sĩ chuyên nghiệp lẫn nghiệp dư như ZEN, GotoP, Izumi Rei, Yuhazu, Asami Yuriko, Juri Misaki, Sakura Neko, Hinata Nonoka, Hidzuki Yayoi và nhiều người khác, họ thường vẽ các manga/light novel chuyển thể từ các tác phẩm Key và một số tranh đặc biệt theo yêu cầu của hãng, một số trong họ cũng là nhân viên hoặc cộng tác viên của Visual Art’s.

Trụ sở và phòng quan hệ công chúng của Key tọa lạc tại số 2-12-16, tòa nhà Tây VA, đường Shirokita Koen, phường Honjonishi, quận khu Kita, thành phố Osaka, tỉnh Osaka. Địa chỉ này được Visual Art’s sử dụng trên các giấy tờ hành chính, vì Baba đặt Key là thương hiệu đại diện cho toàn bộ Visual Art’s, trong khi nhà xưởng sản xuất và phân phối trực tiếp của họ là tòa nhà Đông VA North Fort. Chi tiết về trụ sở xin xem thêm tại bài đăng này: Visual Art’s 20th Anniversary: Tham quan thánh địa Visual Art’s/Key ở Osaka. Ngoài ra, Visual Art’s còn mở một chuỗi cửa hàng “VA” trên toàn Nhật Bản, với ba khu vực sản xuất chính là Osaka, Tokyo và Kyoto, nơi tọa lạc nhiều đối tác khác của họ như Kyoto Animation (trước đây với Key), ASCII Media Works, Bushiroad, Good Smile Company, cùng nhiều doanh nghiệp sản xuất khác. Visual Art’s cũng sở hữu hoặc có liên kết trực tiếp với những ban nhạc/nhóm nhạc nổi tiếng như I’ve Sound, fripSide, và đặc biệt là nhãn hiệu Key Sounds Label của Key.

Phần dưới chỉ giới thiệu chi tiết về các nhân viên Key. Danh sách dưới đây là các nhân viên hiện tại, nhiều trong số họ là “nhân viên thuê ngoài”, tức là không làm việc chính thức trong Key nhưng luân phiên cho các thương hiệu của Visual Art’s và vẫn nằm trong danh sách nhân viên do Visual Art’s công bố tính đến tháng 5 năm 2013 (theo “chính sách ghi công”). Những nhân viên cố định trụ cột của Key tô màu xanh, những nhân viên thuê ngoài làm việc luân phiên cho Visual Art’s nhưng thường xuyên tham gia các tác phẩm của Key tô màu cam, còn lại là các nhân viên Visual Art’s đã từ lâu không tham gia hoặc chỉ tham gia một số ít tác phẩm, ngoại trừ Tanaka Romeo, Ryukishi07, Fumio và Komatsu Eji là các nhà văn và họa sĩ tự do. Cuối cùng màu đỏ là những nhân viên từng là trụ cột của Key, nhưng nay đã từ chức và không còn mối liên hệ nào với Visual Art’s/Key (trừ Togoshi Magome).

Kịch bản:

  • Maeda Jun (kiêm âm nhạc)
  • Tonokawa Yuto
  • Ishikawa Takashi (thuê ngoài, gần đây nhất với AIR)
  • Fujii Tomotaka (thuê ngoài, gần đây nhất với AIR)
  • ]Okano Tōya (thuê ngoài, gần đây nhất với CLANNAD)
  • Kashida Leo (thuê ngoài, gần đây nhất với Little Busters!)
  • Shirokiri Chika (thuê ngoài, gần đây nhất với Kud Wafter)
  • Kai (thuê ngoài, gần đây nhất với Kud Wafter)
  • Tanaka Romeo (thuê ngoài, gần đây nhất với Rewrite Harvest festa!)
  • Ryukishi07 (thuê ngoài, gần đây nhất với Rewrite Harvest festa!)
  • Hisaya Naoki (chủ yếu trong Kanon)
  • Suzumoto Yūichi (chủ yếu trong CLANNADplanetarian)

[bimg=fright|350]http://images2.wikia.nocookie.net/mydata/vi/images/e/e2/Jun-maeda.jpg[/bimg][justif]Đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong sự thành công của Key là những câu chuyện cảm động, thấm đậm tính nhân văn về cuộc sống, về tình người. Và tác giả của những giá trị đó chính là Maeda Jun, một trong những nhà sáng lập Key đã cống hiến trong hầu hết các tác phẩm bom tấn của hãng. Đôi nét về Maeda Jun: ông sinh năm 1975 ở Mie và đã bắt đầu viết văn khi còn là học sinh tiểu học. Trong khi vẫn đang học Đại học Chukyo, ông xin việc làm ở công ty game TGL với hy vọng trở thành một nhà soạn nhạc, nhưng không thành công và thay đổi hướng đi thành một nhà viết kịch bản visual novel. Maeda Jun miệt mài rèn luyện ngòi bút, và ngay sau khi đã có bằng Cử nhân chuyên ngành tâm lý, ông xin làm việc cho công ty Scoop. Viết xong một số kịch bản game ở Scoop, Maeda Jun rời khỏi công ty này và gia nhập nhóm phát triển Tactics của Nexton vào năm 1997 (khi đó ông mới 22 tuổi), và là một trong các tác giả chính của MOON.ONE ~Kagayaku Kisetsu e~, hai tác phẩm đều nhận được đánh giá rất cao từ giới chuyên môn. Năm 1998, cùng với phần lớn nhân viên của Tactics, Maeda gia nhập Visual Art’s và trở thành một trong năm người sáng lập công ty Key. Maeda Jun đã viết kịch bản và cả soạn nhạc cho hầu hết tác phẩm của Key, là nhà đại diện và lãnh đạo Key từ sau Kanon, đến khi tuyên bố thôi viết kịch bản và nhường vị trí đại diện cho đồng nghiệp sau khi hoàn thành xong Little Busters!.

Các tác phẩm của Maeda Jun luôn đề cao tình gia đình, tình bạn và giá trị cuộc sống. Ông sử dụng tình yêu lãng mạn để tăng thêm giá trị của ba yếu tố còn lại, và tuy ít khi thể hiện rõ ràng một “tình yêu đích thực”, các tác phẩm “lãng mạn” của Maeda Jun được đón nhận vô cùng nhiệt liệt, khi đã pha trộn một cách xuất sắc và tinh tế những bi kịch cuộc sống, càng làm cho người đọc xót thương mãnh liệt số phận của các nhân vật và nổi bật hơn hết các tình cảm chân thật khác, đậm chất nhân văn. Ngoài ra, sự hiện thực hóa những phép màu hay tạo nên những hiện tượng siêu nhiên hư cấu cũng thường được thấy trong các câu chuyện của Maeda Jun: khi các nhân vật đã nỗ lực hết mình vượt qua mọi thử thách, phép màu lúc này như một phần thưởng xứng đáng cho mọi cố gắng trong đời họ. Tuy trong hầu hết trường hợp, phép màu của Maeda Jun dẫn đến những kết thúc có hậu, nhưng ông cũng thường xuyên tạo ra những “cái chết” theo nhiều nghĩa.
[bimg=fleft|350]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/archive/7/7d/20130910132728!MaedaJunvs01.jpg[/bimg]Chịu ảnh hưởng sâu sắc từ hồn văn của đại danh hào Murakami Haruki, Maeda Jun vận dụng và kết hợp những yếu tố kể, ý tưởng sơ khởi của Murakami vào một số tác phẩm lớn của ông, như ONE, CLANNADTomoyo After. Dù vậy, những visual novel của Maeda Jun hoàn toàn không có sự đầu tư vào bất kỳ yếu tố tình dục nào, cả về nội dung lẫn trực quan, dù cũng mang tông nền của tình yêu như tác phẩm cùng thể loại khác trên thị trường. Maeda Jun và Nasu Kinoko của công ty Type-Moon đã được bình chọn là hai nhà văn tạo nên những tác động mạnh mẽ nhất và nổi tiếng nhất mọi thời đại trong ngành công nghiệp visual novel (theo Nikkei Entertainment). Dù tuyên bố ngưng viết visual novel vào năm 2007, Maeda Jun vẫn đảm nhận kịch bản cho anime Angel Beats! của Key và đã thông báo sẽ viết tiếp bản visual novel của tác phẩm này, đánh dấu sự trở lại sau bốn năm vắng bóng trong vai trò biên kịch visual novel. Maeda Jun cũng là một tác giả manga, ông hợp tác với nữ họa sĩ Izumi Rei sáng tác “Hibiki no Mahou”, một câu chuyện rất dễ thương và mang giá trị nhân sinh về hành trình trở thành pháp sư của một bé gái.

Bên cạnh kịch bản, Maeda Jun cũng thể hiện tài năng trong soạn nhạc và phổ lời. Maeda Jun say mê âm nhạc khi còn rất trẻ, ông đã sáng tác nhiều ca khúc và nhạc không lời bất hủ của Key. Trừ planetarian ra, khâu âm nhạc trong các visual novel khác của Key đều có sự đóng góp của Maeda, dù ít hay nhiều. Âm nhạc của Maeda Jun đánh mạnh vào tim người xem, hòa quyện hoàn hảo và ăn khớp với từng dòng kịch bản do ông viết, thường rất nhẹ nhàng, sâu lắng và tha thiết. Nhạc cụ sở trường của Maeda Jun là đàn piano, trong khi những bản music box do ông soạn cũng được nhiều fan yêu mến nhờ giai điệu tinh khiết tuyệt vời. Cùng với Orito Shinji, Maeda Jun giúp Key nổi tiếng ở cả mặt âm nhạc, và như một điều hiển nhiên khi giới chuyên môn và các fan đánh giá “không cần đọc kịch bản cũng có thể đoán âm nhạc của Key [trong tác phẩm đó] ra sao”. Có lẽ Dango Daikazoku, bản phổ lời từ nhạc nền Nagisa, là ca khúc ngọt ngào và nổi tiếng nhất của Maeda Jun. Maeda Jun cũng sáng tác những bản J-pop pha trộn techno, với giai điệu sôi động và cuốn hút, nhưng ẩn chứa trong ca từ tiếp tục là những thông điệp ý nghĩa về cuộc sống. Như kịch bản, Maeda Jun sử dụng “tình yêu” để nhấn mạnh những giá trị cao quý khác. Suốt thời gian tạm ngưng viết kịch bản cho Key cũng như lúc thực hiện Angel Beats!, Maeda Jun dành nhiều thời gian hơn vào âm nhạc, và năm 2012, ông đã hợp tác với ca sĩ Yanagi Nagi cho ra mắt album “Owari no Hoshi no Love Song”, dự án âm nhạc lớn nhất của Maeda với 14 ca khúc ở nhiều thể loại khác nhau, mỗi bài hát tóm gọn một câu chuyện ngắn rất ý nghĩa. Dường như ngay cả khi chỉ viết nhạc, Maeda Jun cũng có thể kết hợp một cách hoàn hảo tài năng văn chương của mình, như một đầu tàu đa tài của Key. Kagikko dành một sự kính trọng đặc biệt cho Maeda Jun qua việc thêm hậu tố “-sama” sau tên ông.

[bimg=fright|270]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/c/cc/TonokawaYuto2011.jpg[/bimg]Gần đây, một nhà văn cũng gây nhiều sự chú ý từ Kagikko khi được chọn thay thế vị trí đại diện của Maeda Jun, đó là Tonokawa Yuto. Tonokawa Yuto có thể xem là “học trò” của Maeda Jun, anh tham gia Key từ năm 2005, gần như ngay lập tức sau khi tốt nghiệp Đại học, sau đó tham gia viết nhiều kịch bản cho Little Busters! và bản EX (cũng như các kịch bản bổ sung trong Tomoyo After PS2). Tonokawa đóng vai trò quan trọng trong tác phẩm mới nhất của Key là Rewrite cũng như fandisk kế đó. Như Maeda Jun, anh cũng viết lời cho một số ca khúc nổi tiếng của Key từ khi tham gia, nhưng không sáng tác nhạc. Phong cách viết của Tonokawa có đôi chút khác biệt so với Maeda Jun, nhưng nhìn chung anh cũng đi theo những giá trị tình cảm và cuộc sống xen lẫn tình yêu. Tonokawa viết khá chi tiết và chậm rãi hơn, rườm rà hơn, so với nhịp điệu mở đầu truyền thống của “nakige” (một phần vì vậy mà kịch bản của anh không tạo được tiếng vang lớn như Maeda Jun). Tonokawa đã rất cố gắng cải tiến phong cách viết của mình trong Rewrite và fandisk, phần kịch bản của anh vẫn giữ phong cách nhẹ nhàng và lãng mạn của Key, trong một visual novel mà về tổng thể đã có những hướng phát triển khác đi so với các tác phẩm trước của hãng. Tonokawa rất cảm kích và kính trọng Maeda Jun, anh tâm sự rằng sự nghiệp của mình thành công như hiện tại hoàn toàn là nhờ ở Maeda cũng như phong cách viết của ông. Tonokawa là người chăm chỉ trò chuyện với các fan nhiều nhất trong Key, anh thường xuyên cập nhật blog và tài khoản Twitter của Key.

Những nhân viên kịch bản còn lại của Key cũng đóng vai trò không nhỏ trong sự thành công của hãng. Kashida Leo, Shirokiri Chika và Kai là ba nhà văn thuê ngoài có những đóng góp lớn cho các tác phẩm. Kashida tuy từ sau Little Busters! luôn dành một tình cảm đặc biệt cho Key và các đồng nghiệp cũ, đặc biệt Kashida rất yêu mến Nishizono Mio là nhân vật do chính tay anh xây dựng. Kashida sẽ là một trong bà nhà văn sáng tác visual novel Angel Beats! sắp ra mắt. Cũng như Kashida, Shirokiri Chika và Kai đã tham gia Key với vai trò hỗ trợ viên từ Visual Art’s, có những đóng góp lớn trong Little Busters! và đặc biệt là với Kud Wafter, một dự án hoàn toàn do họ làm chủ cả về kịch bản lẫn kế hoạch phát triển. Kai cũng là một trong ba nhà văn sẽ tham gia viết Angel Beats!. Ishikawa Takashi, Fujii Tomotaka và Okano Tōya là những nhà biên kịch và trợ lý kịch bản của Visual Art’s đã tham gia AIRCLANNAD, về sau họ làm chủ (hoặc nhà biên kịch chính) những thương hiệu khác của VA, phần lớn nhờ vào kinh nghiệm tích lũy được khi làm việc cho Key. Trong AIR, Ishikawa đã viết kịch bản cho Kirishima Kano và Minagi Tohno, hai trên ba nhân vật chính của tác phẩm này. Đặc biệt phải kể đến những nhà văn thuê ngoài gần đây của Key là Tanaka Romeo và Ryukishi07, cả hai người đều rất nổi tiếng trong công nghiệp visual novel và đều chịu ảnh hưởng từ Maeda Jun nói riêng và Key nói chung. Tanaka, với phong cách viết tương tự những visual novel “slice of life” trước đó của Key nhưng xây dựng một hệ thống lý luận và tình tiết phức tạp mức cao hơn, chịu trách nhiệm chính trong kịch bản của Rewrite, và Ryukishi07 - nổi tiếng với bầu không khí kinh dị hãi hùng tạo ra trong các tác phẩm của riêng ông, đã viết kịch bản cho Konohana Lucia. Họ cũng tham gia Rewrite Harvest festa!, và ở cả hai tác phẩm Ryukishi07 đều không sử dụng lối viết viết kinh dị của mình (cơ bản là điều đó không phù hợp với dạng cốt truyện của Key, của Rewrite), nhưng sự pha trộn nhiều phong cách của nhiều tác giả đã xây dựng nên một cốt truyện lạ lẫm và cuốn hút cho visual novel này.

[bimg=fleft|231]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/f/fe/Hisaya_Naoki_1998.png[/bimg]Hisaya Naoki (hình bên chụp ông vào năm 1998) cũng là một trong những nhà sáng lập Key, và từng có thời gian là đại diện và lãnh đạo Key từ những ngay mời thánh lập, tuy nhiên ông đã từ chức ngay sau khi hoàn tất Kanon (với vai trò là một trong những tác giả kịch bản chính). Hisaya đã gắn bó với Key từ thời Tactics, ông và Maeda Jun là hai tác giả chính của MOON.ONE ~Kagayaku Kisetsu e~, và là bạn rất thân với Maeda cũng như các nhân viên khác của Key. Với Kanon, Hisaya Naoki đã viết hơn 80% kịch bản và qua đó, ông đã góp công lớn cùng với Maeda Jun tạo và hoàn thiện thể loại “nakige”, đáng tiếc là sau này người ta ít biết đến cái tên “Hisaya” - một người đi đầu trong phong cách Key. Bản thân Maeda cũng rất mực khâm phục Hisaya, mãi về sau ông tâm sự rằng đã phải gánh chịu một áp lực quá lớn khi Hisaya từ chức và không tin rằng mình có thể viết tuyệt vời như Hisaya, ông chỉ cảm nhận được bản thân là một phần quan trọng của Key sau CLANNAD. Theo một số ghi chú sơ khai từ Visual Art’s, Hisaya Naoki cũng góp sức trong việc định hình AIR trước khi từ chức, nhưng không bao giờ chúng ta được biết cụ thể đó là công việc gì. Sau khi rời khỏi Key, Hisaya Naoki làm việc cho nhiều công ty game khác nhau nhưng không thực sự thành công cho đến khi hợp tác cùng nữ họa sĩ nổi tiếng Nanao Naru thực hiện manga Sola. Trả lời phỏng vấn, trong Sola, Hisaya đã một lần nữa thể hiện minh là nhà biên kịch xuất thân từ Key, ông nhấn mạnh việc sử dụng phong cách “nakige” và những yếu tố tương đối giống với các tác phẩm của hãng. Hisaya cảm ơn Key và các đồng nghiệp cũ đã giúp ông tạo dựng tác phẩm tuyệt vời này (Sola sau đó được chuyển thể thành anime). Hisaya Naoki đã công bố vào năm 2012 rằng đang thực hiện một dự án mới.

Danh tiếng vang dội của Kanon đã gây sự chú ý cho một nhà văn kỳ cựu, tham gia Key ngay sau đó nhưng từ chức vào năm 2005, đó là Suzumoto Yūichi (tên thật là Suzuki Yūji, sinh năm 1969 ở Shizuoka). Suzumoto đã giành được những giải thưởng tiểu thuyết lớn trước khi bị ấn tượng mạnh với Kanon và từ đó đóng góp nhiều phần kịch bản cho siêu phẩm CLANNAD. Tuy nhiên, tác phẩm xuất sắc nhất đánh dấu tên tuổi của Suzumoto Yūichi trong Key chính là planetarian ~Chiisana Hoshi no Yume~. Suzumoto là chủ dự án và viết toàn bộ kịch bản cho planetarian, tác phẩm ngắn nhất của Key nhưng chan chứa bao bài học ý nghĩa và xúc động về cuộc sống. Về sau, Suzumoto đã chuyển sang làm việc cho Leaf, nhưng ông vẫn dành những tình cảm đặc biệt cho Key, trong một cuộc phỏng vấn của Dengeki G’s, khi được hỏi ông cảm thấy đâu là thời điểm sự nghiệp văn chương của mình tiến xa nhất, “quãng đường Key” là câu trả lời của Suzumoto. Suzumoto vẫn thường xuyên có mặt trong các sự kiện họp mặt hay lễ hội quan trọng của Visual Art’s/Key.

Thiết kế nhân vật:

  • Hinoue Itaru
  • Na-Ga (kiêm đồ họa)
  • Komatsu Eeji (thuê ngoài, gần đây nhất với planetarian)
  • Fumio (thuê ngoài, gần đây nhất với Tomoyo After)

[bimg=500]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/d/d7/337632.jpg[/bimg]

Natsume Rin (Na-Ga) và Kamikita Komari (Hinoue Itaru)

[justif]
Nhắc đến Key, một số người (đặc biệt là phương Tây) thường đưa nhận xét: “nét vẽ của Key không vừa mắt”. Tuy nhiên, các Kagikko luôn cho rằng một khi đã quen với các nhân vật thì họ trông vô cùng dễ thương. Các nhân vật của Key có thiết kế rất độc đáo và dễ dàng nhận ra ngay trong rất nhiều nét vẽ khác nhau, phần lớn họ được nữ họa sĩ tài ba Hinoue Itaru tạo ra, một trong những nhà sáng lập Key và là chỉ đạo nghệ thuật cho hầu hết tác phẩm của hãng. Đôi nét về Hinoue Itaru: cô sinh ra ở Osaka và tốt nghiệp trường Đào tạo Nghệ thuật Manga Osaka. Hinoue đã gia nhập Tactics từ rất sớm và là họa sĩ cho game đầu tay Dōsei, một game dành cho người lớn. Khi nhóm phát triển “vĩ đại” đã tề tựu đông đủ vào năm 1997, Hinoue tiếp tục thiết kế nhân vật cho MOON.ONE ~Kagayaku Kisetsu e~. Sau một loạt các mâu thuẫn với công ty mẹ Nexton, rất nhiều người trong nhóm phát triển đã quyết định rời bỏ Tactics, và nhờ Hinoue quen biết Baba Takahiro của Visual Art’s, họ nhanh chóng tìm ra nơi làm việc mới và thành lập Key năm 1998. Suốt 15 năm lịch sử oanh liệt của Key, không thể không kể đến những công lao to lớn của Hinoue Itaru trong mọi tác phẩm (chỉ trừ planetarianTomoyo After), với một lượng fan không nhỏ phong cách rất riêng của cô. Năm 2011, Hinoue là trưởng dự án phát triển Rewrite, cô cho biết đã xây dựng ý tưởng cho dự án này từ tận năm 2006.
[bimg=fright]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/1/11/Komarinoncolor.png[/bimg][justif]Các nhân vật nữ của Hinoue Itaru thường có đôi mắt hình oval rất to (chiếm phân nửa khuôn mặt theo chiều dọc) và nằm cách nhau khá xa. Tuy nhiên, Hinoue đã cố ý đặt vị trí mũi và miệng thật gần nhau với kích thước rất nhỏ, nhờ vậy cô đã tạo ra ra một nét phá cách riêng nhưng không làm biến dạng khuôn mặt, mà trái lại rất cân đối. Sức ảnh hưởng của phong cách vẽ độc đáo này khá lớn, nhất là khi Kagikko liên tiếp nhau sử dụng cụm “Itaru-e” để khen ngợi sức hút từ gương mặt các nhân vật của Hinoue, biến đó thành một khái niệm vẽ riêng vô tình do Key sáng tạo (xâu sa hơn: Key đã sáng tạo một thể loại nội dung mới của visual novel là “naki-ge”, cũng tạo ra một phong cách vẽ phá cách mới là “Itaru-e”). Tuy không được tô điểm sắc sảo, nhưng những đôi mắt của Hinoue Itaru rất có chiều sâu và giúp độc giả dễ dàng nắm bắt được cái hồn của nhân vật: họ luôn rất đáng yêu, quyến rũ và sống động tinh tế. Hinoue thực sự rất thành công khi truyền tải được ngay cá tính và biểu hiện tâm lý của nhân vật chỉ qua nét mặt của họ. Nhà phê bình Kurose Yohei đã viết như sau trong một đề tài nghiên cứu nghệ thuật do NHK ấn hành: nét đặc trưng trong đôi mắt “Itaru-e” đã “hỗ trợ tối đa sự cảm thụ của người chơi về nét quyến rũ, tinh tế và hấp dẫn của một thiếu nữ”. Azuma Hiroki, một học giả khác, cũng có nhận xét tương tự trong một quyển phê bình nghệ thuật xuất bản bởi Kodansha: “một đôi mắt toát lên vẻ tinh tế, khó ai bắt chước phong cách này được”. Những người chỉ thoạt nhìn qua mà không xem xét chi tiết khuôn mặt theo kiểu “Itaru-e” sẽ rất khó nắm bắt được nét đáng yêu của các nhân vật và để lại thành kiến sau này, một điều đáng tiếc khi mà chỉ đa số những ai bị tác động bởi sức mạnh từ kịch bản khóc của Key mới nhận ra được những chi tiết đó và yêu mến nét vẽ của Hinoue Itaru.

Với phần cơ thể nữ giới, Hinoue Itaru thường vẽ tay và chân họ rất mảnh khảnh với thân hình thon thả. Dễ dàng nhận thấy nhất sức quyến rũ này là trong các tranh vẽ nghệ thuật mặc nội y hay bikini và các cảnh nóng khác thể hiện những chi tiết mềm mại và gợi cảm của nữ giới, tạo sức hấp dẫn hoàn hảo ở một thiếu nữ. Các bé gái nhỏ tuổi hơn dưới nét vẽ của Hinoue Itaru cũng rất dễ thương (vì về cơ bản, một đôi mắt to như vậy thường dùng cho độ tuổi thiếu nhi). Đối với các cảnh 18+, Hinoue Itaru như ủng hộ lời bình “Key không cần có H”, nếu phần kịch bản hoàn toàn không quan tâm các nội dung 18+ thì nghệ thuật cũng chẳng chú trọng bao nhiêu vào điều đó, các HCG của Key được vẽ ít chi tiết hơn rất nhiều lần so với các visual novel khác. Hinoue vẽ các nhân vật nam cũng khá ổn, nhưng thật sự số lượng nhân vật nam của Key thể hiện dưới nét vẽ của cô là không nhiều, phần lớn chỉ có trong Rewrite. Trong những tác phẩm thời kỳ đầu của Key và trước Key (Tactics), tay nghề của Hinoue Itaru chưa thật sự cao và các nhân vật trông không sống động lắm. Kể từ Little Busters! vào năm 2007, phong cách “Itaru-e” đã hoàn thiện và định hình rõ ràng hơn, càng nổi tiếng hơn bao giờ hết. Với Rewrite là tác phẩm có sự chuẩn bị dài lâu nhất của Hinoue Itaru, cô đã cải tiến tay nghề hơn thậm chí rất nhiều lần so với Little Busters! (Hinoue đã sửa rất nhiều lỗi về giải phẩu học từng mắc phải), trong khi vẫn trung thành với phong cách độc đáo này. Mặc dù rất khó để truyền tải lại đầy đủ sự sắc sảo của các nhân vật do Hinoue Itaru thiết kế, Kyoto Animation đã rất thành công khi chuyển thể ba kiệt tác visual novel hoàn toàn do cô làm chỉ đạo nghệ thuật là Kanon, AIRCLANNAD thành anime. Phong cách “Itaru-e” gần như không thay đổi dưới sự thiết kế lại của hai nhân viên Kyoto Animation là Aratani Tomoe và nhất là Ikeda Kazumi, họ không bỏ sót bất kỳ chi tiết nào của Hinoue Itaru và chỉ chỉnh sửa đôi chút (sao cho đôi mắt nhỏ bớt lại chút ít để dễ cảm thụ hơn với đông đảo khán giả), hoàn toàn giữ lại được hồn nhân vật như nguyên tác của Key, hoàn toàn đậm chất Key. Artbook gồm toàn bộ tinh hoa nghệ thuật của Hinoue Itaru là “White Clover”, phát hành nhân sự kiện kỷ niệm 10 năm thành lập Key vào năm 2009, và tái bản vào năm 2013 trong sự kiện triển lãm nghệ thuật cá nhân đầu tiên của Hinoue ở Tokyo.

Điểm nổi bật nhất và mấu chốt trong phong cách “Itaru-e” chính là đôi mắt, được các fan Key gọi yêu là “mắt ếch” do tính chất của nó, Hinoue cũng nhiều lần sử dụng con ếch làm đại diện cho bản thân. Từ đó đã cho ra đời linh vật chính thức của Key là chú ếch Ki: Ki đội vương miện và thường cầm theo một chiếc chìa khóa khi đại diện cho Key, nó tượng trưng cho sự kết hợp tên gọi công ty và phong cách mắt ếch không thể tách rời với Key, từ đó cũng cho thấy những gì mà Hinoue đã tạo dưng nên góp phần giúp Key nổi bật hơn so với nhiều hãng khác. Ngoài ra, Ki trên logo của Key Sounds Label cầm một cây đàn guitar thay thế, chú cũng thường xuất hiện như một con thú nhồi bông trong các tác phẩm của Key. Hinoue Itaru cũng thiết kế các linh vật là con người (mascot) cho Key, như Asamiya Himesato (thường được gọi là Kii-chan) - một cô gái với mái tóc dài màu vàng nổi bật nhờ hai sợi vểnh lênh đã xuất hiện trên các tạp chí đầu tiên về Key từ năm 1998 cũng như trên các banner của hãng. Từ đó Hinoue có thòi quen tô điểm thêm các sợi “râu tóc” này cho một số nhân vật, điển hình như Furukawa Nagisa. Một cô gái khác là chị của Himesato nhưng hiếm khi xuất hiện, tên là Asamiya Sora, nổi bật với kiểu buộc tóc thành hình tai mèo, và Hinoue cũng thường vẽ kiểu tóc này cho các nhân vật, như Minase Nayuki hay Fujibayashi Kyou. Mascot của Key Net Radio, một chương trình phát thanh giao lưu không thường xuyên của Key, tên là Kirara (hay Ki-raji-chan), với tạo hình khá giống Saigusa Haruka trong Little Busters! nhưng buộc tóc thành hai dải với dây buộc mang hình dạng các phím tinh chỉnh radio, và đeo headphone. Hinoue Itaru, Maeda Jun và Orito Shinji là bộ ba sáng lập Key từ những ngày đầu thành lập đến tận nay, họ phối hợp với nhau rất ăn ý, và cũng là nét vẽ của Hinoue Itaru (về sau có sự xuất hiện của Na-Ga) thể hiện được cái hồn nhân vật trong kịch bản của Maeda hay giai điệu của Orito rõ nét nhất. Những fan Key đặc biệt là tại Nhật Bản luôn dành tình cảm đặc biệt cho “Itaru-e”, họ cảm thụ được trọn vẹn các nhân vật đáng yêu của Key. Ngay cả những nhân vật từ CLANNAD trở về trước (có phần đơn giản hơn “Itaru-e” ngày nay) cũng rất được yêu mến (Tsukimiya Ayu, Kamio Misuzu và Furukawa Nagisa từ các visual novel nguyên tác là ví dụ cho thấy sức tác động mãnh liệt cả về kịch bản lẫn nét vẽ trong thế giới visual novel, đều ở thời kỳ đầu non tay nghề của Hinoue Itaru).
[bimg=fright]http://images.wikia.com/mydata/vi/images/5/58/1025_1274.jpg_2452×3381_.png[/bimg][justif]Từ Little Busters!, Key đã chào đón một nhân tài nghệ thuật mới là Na-Ga, họa sĩ chính cùng với Hinoue Itaru trong tác phẩm này (Na-Ga đã thiết kế 5/9 nhân vật nữ chính trong cả hai bản Little Busters! lẫn EX, cũng như toàn bộ nhân vật nam). Na-Ga đã gia nhập Key từ rất sớm nhưng chỉ phụ trách đồ họa CG trong AIRCLANNAD. Nhìn chung, nét vẽ khuôn mặt của Na-Ga có nhiều chi tiết tương đồng với Hinoue Itaru (Na-Ga cho biết anh chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Hinoue trong phong cách vẽ), nhưng trừ mũi và miệng vẫn giữ kích cỡ như của Hinoue thì điểm khác biệt quan trọng nhất là ở đôi mắt: chúng nhỏ hơn và có nhiều hình dạng khác nhau (thông thường nhất là xếch lên trên một chút), ngoài ra khoảng cách từ miệng đến cằm cũng nhỏ hơn dù cho khoảng cách từ miệng đến mũi khá nhỏ, những điều này giúp nét vẽ của Na-Ga dễ dàng được đón nhận hơn “Itaru-e” vì trông giống như nhiều nhân vật anime/manga thường thấy khác, vẫn rất đáng yêu. Đôi mắt của Na-Ga cũng được tô điểm chi tiết hơn so với Hinoue, nhưng khả năng thể hiện cảm xúc nhân vật qua đó ở mức thấp hơn Hinoue, không hoàn toàn dễ để có thể nhận ra nét vẽ của Na-Ga trong nhiều minh họa nhân vật khác nhau. Sức quyến rũ ở cơ thể nữ giới dưới nét vẽ của Na-Ga cũng hệt như các nhân vật của Hinoue Itaru, Na-Ga thậm chí xử lý các chi tiết giải phẫu tốt hơn Hinoue. Điểm yếu duy nhất của anh là bàn tay, dù từ sau Little Busters! cả Na-Ga và Hinoue Itaru đều khắc phục những nhược điểm này. Anh cũng vẽ tốt các nhân vật nam, thể hiện rất rõ cá tính của họ. Na-Ga là nhà thiết kế nhân vật nguyên gốc của anime Angel Beats! theo đề nghị của Maeda Jun, và sự thành công vang dội của anime này đã giúp tên tuổi của anh vang xa hơn. Rất nhiều Kagikko hâm mộ cả Hinoue Itaru lẫn Na-Ga, một số nhân vật của Na-Ga trở nên vô cùng nổi tiếng và có sức ảnh hưởng rất cao, như Natsume Rin, Tachibana Kanade và đặc biệt là Noumi Kudryavka khi dẫn đến sự ra đời của spin-off Kud Wafter. Đến hiện tại không rõ dự án visual novel mới của Key có sự tham gia của Na-Ga hay không, nhưng chắc chắn anh vẫn sẽ là nhà thiết kế chính trong visual novel Angel Beats!. Na-Ga tâm sự rằng anh sẽ không bao giờ rời khỏi Key, vì tình cảm mãnh liệt dành cho công ty và các đồng nghiệp, cũng như với người hâm mộ.

Hai họa sĩ khác từng làm chỉ đạo nghệ thuật của Key trong hai tác phẩm, là Komatsu Eji và Fumio. Komatsu Eji chuyên về vẽ cơ khí và robot, anh rất thành công khi vẽ các nhân vật nữ trong trang phục chiến binh hiện đại, họ đều rất hấp dẫn và mạnh mẽ. Và một chi tiết ngoài lề khác là Komatsu gần như không bao giờ vẽ thêm nội y cho các nhân vật nữ, sự khiêu gợi này một phần giúp nét vẽ của anh có sức quyến rũ cao hơn. Trong planetarian, Komatsu Eji chỉ vẽ một nhân vật nữ robot và cũng là duy nhất trong tác phẩm dài hai tiếng này: Yumemi; phần lớn công việc còn lại của anh là tạo hình các cỗ máy giết chóc khác trong thành phố và tất cả event CG trong game. Tuy chỉ xuất hiện ngắn ngủi, Yumemi lấy đi không ít nước mắt và đem lại cho độc giả vô vàn tình cảm ở vẻ ngây thơ đáng yêu của cô gái robot này, một phong cách ít khi thấy trong các tác phẩm khác có sự tham gia của Komatsu. Một họa sĩ khác là Fumio đã thay thế vai trò đáng lẽ là của Hinoue Itaru trong Tomoyo After, dẫn đến phong cách nghệ thuật trong spin-off này hoàn toàn khác với tác phẩm chính CLANNAD. Tomoyo After đã rất thành công về kịch bản, riêng khoản nghệ thuật của nó chịu một số ý kiến trái chiều, phần lớn người yêu thích nét vẽ này đều không thích ứng với “Itaru-e” trước đó dù họ yêu mến Tomoyo, trong khi những fan trung thành với “Itaru-e” cũng không cảm thấy khó chịu với nét vẽ của Fumio, nên nhìn chung đây vẫn là visual novel được đánh giá cao cả về cốt truyện lẫn nghệ thuật.

Đồ họa và hệ thống:

  • Shinory
  • Na-Ga (kiêm thiết kế nhân vật)
  • Mochisuke
  • Tayama Minimo (dù đã từ chức nhưng vẫn tham gia từng tác phẩm đến tận nay)
  • yucchi
  • yonie
  • Din (thuê ngoài, gần đây nhất với AIR)
  • Miracle☆Mikipon (thuê ngoài, gần đây nhất với CLANNAD)
  • Torino (thuê ngoài, gần đây nhất với Rewrite Harvest festa!)
  • Ujigawa Ryō (thuê ngoài, gần đây nhất với Rewrite Harvest festa!)

[justif]
Visual novel để được đánh giá là thành công thật sự ngoài thế mạnh về kịch bản, nghệ thuật và âm nhạc ra, một thang điểm quan trong là đồ họa và xây dựng hệ thống. Đây không thật sự là điểm gây chú ý của Key, dù đồ họa CG, background và giao diện điều khiển trong các visual novel đã qua không mắc phải vấn đề nghiêm trọng nào. Thậm chí, planetarian đã được người tiêu dùng bình chọn là visual novel có giao diện được yêu thích nhất năm 2004, và Little Busters! còn được Getchu xếp ở hạng hai về đồ họa và hạng ba về hệ thống gameplay trong bảng xếp hạng visual novel toàn năm 2007 trong từng hạng mục tương ứng. Một trong số các nhân vật tiêu biểu nhất phụ trách khâu đồ họa CG là Shinory, nằm trong nhóm những nhân viên đầu tiên của Key từ thời Tactics, tham gia hầu hết visual novel của hãng từ khi thành lập chính thức. MochisukeTayama Minimo đảm nhận phối màu CG, cũng làm việc cho Key từ rất lâu, công việc của họ được đánh giá cao qua các khung cảnh rừng cây xanh tươi, tạo bầu không khí thoải mái dễ chịu cho mạch truyện. Tayama Minimo đã đệ đơn từ chức từ năm 2006, nhưng anh vẫn tham gia nhiều tác phẩm của Key cho đến tận nay như một công việc tình nguyện. Cả ba nhân viên kể trên đã không tham gia phát triển planetarian, do được Komatsu Eji đảm nhận mọi khâu đồ họa. Torino đã vẽ background cho ba tác phẩm đầu tay của Key và hai tác phẩm mới nhất nhất là RewriteRewrite Harvest festa!, với tư cách là nhân viên hỗ trợ luân phiên từ Visual Art’s. Hiện tại, các nhà thiết kế hệ thống là yucchi và yonie từ Visual Art’s, làm việc trong Key từ khi trở thành nhân viên của VA vào năm 2005. Từ Little Busters! trở về trước, không có thống kê rõ ràng về những người xây dựng hệ thống cho Key, phần lớn công việc do bộ phận sản xuất của Visual Art’s thực hiện.

Miracle☆Mikipon là một trong những nhà đồ họa đến với Key sớm nhất, vào năm 1997 ở Tactics cùng với Hinoue Itaru, Shinory và Orito Shinji. Anh làm việc một thời gian dài qua các tác phẩm Tactics và Key, sau đó từ chức trong quá trình thực hiện CLANNAD. Hiện nay Miracle☆Mikipon là nhân viên trụ cột cho một thương hiệu phát triển khác của Visual Art’s là Ham Ham Soft. Những nhân viên còn lại từng phụ trách các mảng này phần lớn chỉ làm việc luân phiên cho các thương hiệu Visual Art’s, như Dinn và Ujigawa Ryō. Ujigawa Ryō cũng là nhà thiết kế các quái vật trong Rewrite, cùng với Hinoue Itaru.

Âm nhạc:

  • Orito Shinji
  • Maeda Jun (kiêm kịch bản)
  • Mizutsuki Ryō
  • PMMK (thuê ngoài, gần đây nhất với Little Busters!)
  • MintJam (thuê ngoài, gần đây nhất với Rewrite)
  • Manack a.k.a Miwa Manabu (thuê ngoài, gần đây nhất với Rewrite Harvest festa!)
  • Iuchi Maiko (thuê ngoài, gần đây nhất với Rewrite Harvest festa!)
  • Hosoi Sōshi (thuê ngoài, gần đây nhất với Rewrite Harvest festa!)
  • OdiakeS (chủ yếu trong Kanon)
  • Togoshi Magome (chủ yếu trong AIR, CLANNADplanetarian)
  • Shimizu Jun’ichi (chủ yếu trong Kud Wafter)

[justif]
Như đã giới thiệu, Key ngoài sở hữu những câu chuyện và nghệ thuật tuyệt hảo, một phần song song đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp to lớn 15 năm lịch sử công ty là âm nhạc. Âm nhạc của Key ăn khớp và hòa quyện tinh tế, rất phù hợp với diễn biến câu chuyện và mang lại hiệu quả cảm xúc tối đa cho người xem. Ngoài Maeda Jun với những giai điệu đắm say lòng người ra, không thể không kể đến một trong ba nhà sáng lập Key khác là Orito Shinji, người đã soạn gần 80% bản nhạc từ có lời đến nhạc nền trong hầu như mọi tác phẩm của Key, trừ Angel Beats!. Đôi nét về Orito Shinji: ông sinh ra ở Hyōgo và làm việc cho một ngân hàng sau khi tốt nghiệp phổ thông. Do quá trình tái cơ cấu sau cuộc suy thoái kinh tế Nhật Bản những năm 90, Orito buộc phải thôi việc và sau đó đã phát hiện ra tài năng của mình là sáng tác nhạc; ông xin làm việc cho công ty game TLG. Năm 1995, Orito được một người bạn thời trung học là Shimokawa Naoya mời sang làm việc cùng ở công ty visual novel Leaf. Ông đã có một khoảng dừng chân ngắn ngủi trước khi tiếp tục từ chức do mâu thuẫn với Shimokawa (nay đã trở thành tổng giám đốc của Aquaplus, điều hành Leaf), nhưng đã kịp đóng góp khá nhiều cho Leaf qua hơn 3 tác phẩm của hãng, mà một trong số đó sau này phát triển thành To Heart nổi tiếng. Sau đó Orito vừa làm bán thời gian cho bưu điện vừa sáng tác nhạc theo hợp đồng với Tactics trong game Dōsei, đó cũng là lần đầu ông làm việc với Hinoue Itaru và ba nhân viên khác sau này thành lập Key. Năm 1997, Orito Shinji được nhận làm việc chính thức cho Tactics, cùng thời điểm Maeda Jun, Hisaya Naoki và OdiakeS đặt chân đến công ty này, nhóm phát triển vĩ đại ấy hình thành. Tất nhiên, Orito Shinji cũng bắt đầu nổi tiếng sau MOON.ONE ~Kagayaku Kisetsu e~, và từ chức vào giữa năm 1998 để cùng với nhiều đồng nghiệp thành lập Key. Suốt 15 năm qua, Orito Shinji đã và đang có những cống hiến rất to lớn trong sự thành công vang dội của Key, cũng như là một nhạc sĩ có tên tuổi trong ngành công nghiệp anime/visual novel, đã nhiều lần hợp tác với ban nhạc I’ve Sound nổi tiếng, cũng là một đơn vị liên kết với Visual Art’s.

Orito Shinji soạn rất nhiều nhạc phẩm tại Key cũng như các anime chuyển thể. Một số bài hát này trở nên rất nổi tiếng, và đôi khi đó là sự hợp tác giữa ông và Maeda Jun khi một người viết lời và người còn lại phổ nhạc, họ làm việc với nhau rất ăn ý. Ca khúc bom tấn và vĩ đại nhất của Orito Shinji là “Tori no Uta”, đạt được một lượng thính giả khổng lồ và sức ảnh hưởng không hề thuyên giảm cho đến tận nay, luôn luôn xuất hiện trong các live show và sự kiện âm nhạc liên quan Key, cũng như trong các album doujin tổng hợp nhiều ca khúc của công ty. “Tori no Uta” và Orito Shinji là bài hát và nghệ sĩ được vinh danh trong nhiều tạp chí chuyên về PC game Nhật Bản những năm 2000, trở thành ca khúc xuất sắc nhất, và Orito nhận danh vị nhạc sĩ xuất sắc nhất thế giới visual novel năm 2000 sau các cuộc bình chọn chuyên nghiệp. Orito cũng rất có tài trong việc tuyển chọn và đào tạo ca sĩ cho Key, tiêu biểu trong số họ là Lia - người đã trình bày “Tori no Uta”. Năm 2001, Visual Art’s thành lập hãng thu âm Key Sounds Label (tên thương mại viết tắt là KSL) với nhân vật nòng cốt là Orito Shinji, từ đó tên tuổi của Orito gắn liền với Key Sounds Label khi hãng này khai sinh ra những tuyệt tác âm nhạc và những giọng ca nổi tiếng, sẽ được mô tả chi tiết hơn bên dưới. Nhìn chung, Orito Shinji thường sáng tác những giai điệu trong sáng vui tươi, rất phù hợp với phong cách “slice of life” của Key, ông cũng soạn những bản nhạc bi ai tái tê lòng người, phụ trợ cảm xúc người xem rất nhiều đặc biệt ở những đoạn cao trào. Do khối lượng kịch bản đồ sộ trong phần lớn visual novel của Key, Orito phải sáng tác rất nhiều bản nhạc nền phù hợp với hoàn cảnh, và điều tất yếu là một số chúng không đủ cuốn hút do phải phụ thuộc vào tiến triển và bối cảnh câu chuyện. Những bản nhạc lời của Orito thường theo thể loại J-pop đúng nghĩa với nhịp nhanh và điệp khúc cao trào, nhưng ông cũng soạn nhiều bản ballad trữ tình và một số bản rock. Khác với Maeda Jun thường sử dụng piano làm nhạc cụ chính, sở trường của Orito Shinji là đàn guitar, điều đó giải thích lý do chú ếch Ki cầm cây đàn guitar khi làm linh vật cho Key Sounds Label. Nhưng cả hai người đều chơi giỏi nhiều loại nhạc cụ khác nhau, đặc biệt là các loại keyboard, một phần lý do trong cái tên “Key”. Orito cũng rất xuất sắc với những bản nhạc nền mang đậm không khí từng mùa, do bốn tác phẩm của Key lấy chủ đề bốn mùa trong năm. Âm nhạc của Orito Shinji còn giúp người nghe hình dung ra dễ dàng khung cảnh theo từng chủ đề mang giai điệu, nếu bạn nhập tâm hoàn toàn khi thưởng thức.

Mặc dù không có yếu tố rõ rệt nào để phân chia sự khác biệt giữa dòng nhạc Key Sounds Label và các dòng nhạc khác, nhưng các Kagikko đã tự tìm ra những tính chất theo cảm nhận riêng của mỗi cá nhân để hình thành nên khái niệm “KeyStyle” khi nhắc đến âm nhạc của Key. Một nguyên nhân có thể quan trọng là mối liên kết trong các nhạc phẩm của Orito Shinji, khi so sánh một số bản nhạc nền trong ONE ~Kagayaku Kisetsu e~ với một số nhạc phẩm trong các visual novel sau này của Key cũng do ông soạn, những người tinh ý và có kiến thức khá tốt về nhạc lý có thể nhận ra một chuỗi những giai điệu tương đồng giữa chúng. Những giai điệu này đã được cải biên và sáng tạo rất xuất sắc để phù hợp với không khí của từng câu chuyện, cũng như những nốt luyến được xử lý rất sắc sảo để ẩn giấu những giai điệu rất quen thuộc nếu lắng nghe theo cách thông thường. Mặt khác, có thể vì giai điệu của Ortio và Maeda quá ăn khớp với kịch bản vui buồn hoàn hảo của Key, đã giúp các fan dễ dàng cảm thụ trọn vẹn và nhận ra những nét đặc trưng riêng biệt của Key Sounds Label. Âm nhạc vốn không giới hạn, nên Orito Shinji có thể thay đổi phong cách sáng tác của ông thường xuyên, nhưng chắc chắn dù có qua bao tháng năm thì khả năng truyền tải cảm xúc của một nhạc sĩ thực thụ vào từng dòng kẻ nhạc vẫn không thay đổi. Đó vẫn là “KeyStyle” của Key, được rất nhiều người say mê và tạo sự chú ý rất lớn cho những người chỉ tình cờ thưởng thức những visual novel của hãng. Một điểm đáng chú ý nữa ở Orito Shinji là mặc dù các sáng tác của mình thường mang âm hưởng vui tươi, ông lại sử dụng các nốt trầm rất nhiều lần trong nhiều bản nhạc, vẫn tạo ra những giai điệu đúng với bản chất nhưng man mác nỗi buồn khó tả thành lời, còn những bản nhạc bi ai lại càng bộc lộ những cảm xúc ấy chân thực hơn và có sức hấp dẫn đặc biệt. Orito Shinji cũng thực hiện một album đặc biệt tương tự như Owari no Hoshi no Love Song của Maeda Jun gọi là “circle of fifth”. Trong album này Orito hợp tác phần lớn với Kitazawa Ayaka và cải biên lại nhiều bài hát bất hủ đã làm nên tên tuổi Orito Shinji nói riêng và Key Sounds Label nói chung, như một tác phẩm âm nhạc kỷ niệm 15 năm thành lập Key. Các Kagikko cũng dành một tình cảm đặc biệt cho Orito Shinji, họ thường thêm hậu tố “-sama” vào sau tên ông như Maeda Jun và rất hào hứng khi ông xuất hiện trong các sự kiện âm nhạc liên quan trực tiếp đến Key. Orito Shinji xuất hiện trước công chúng nhiều hơn bất kỳ nhân viên Key khác, và có lẽ nhờ đó mà những người có cơ hội tiếp xúc đã để lại nhiều ấn tượng đẹp về ông. Ông rất hài hước và hay trò chuyện, giải đáp các thắc mắc gửi đến Key theo cách nói rất thú vị, đặc biệt là trong các chương trình Key Net Radio.

Key Sounds Label còn mang dấu ấn của nhiều nhạc sĩ quan trọng khác, tuy nhiều trong số đó không ở lại dài lâu nhưng công lao của họ trong việc hình thành “KeyStyle” không hề nhỏ. Một trong những nhân viên trụ cột gần đây nhất là Mizutsuki Ryō, làm việc lần đầu với Key trong Little Busters! và đóng góp một số bản nhạc trong Rewrite. Mizutsuki Ryō đã là nhân viên chính thức của Key, nhưng tích cực tham gia làm việc luân phiên cho nhiều thương hiệu phát triển khác của Visual Art’s, tác phẩm đình đám gần đây nhất của hãng Saga Planets là Hatsuyuki Sakura mang nhiều dấu ấn của chị. Trong Rewrite còn có sự tham gia của Iuchi Maiko và Hosoi Sōshi, là những nhà soạn nhạc chính cùng với Ortio Shinji, sáng tác rất nhiều bản nhạc đặc trưng về mùa Thu trong tác phẩm này. Iuchi Maiko đến từ I’ve Sound còn Hosoi Sōshi là nhạc sĩ chính trong nhóm hosplug. Hosoi đã phát hành một album mang tên “Key Note” dưới nhãn Key Sounds Label, gồm các bản remix trance từ nhiều nhạc phẩm của Key, một số thông tin gần đây tiết lộ Hosoi sẽ còn nhiều lần hợp tác với Key về sau. Ba nhóm/cá nhân khác cũng gây sự chú ý trong giới hâm mộ Key Sounds Label là MintJam, Manack và PMMK, các cống hiến của họ chủ yếu trong Little Busters!. MintJam (gồm hai thành viên là TERRA và a2c) đã cải biên rất nhiều ca khúc của Key từ năm 2007, cả trong những tác phẩm mới và những tác phẩm cũ khi ra mắt album remix và anime. Họ cũng phát hành một số album nhạc về Key với giọng ca nam của TERRA, được hỗ chính thức bởi Visual Art’s, từ đó nhãn hiệu “MintJam” trở thành một trong những đơn vị âm nhạc thuộc Visual Art’s. Manack, tên thật là Miwa Manabu, là nhà soạn nhạc và cải biên quan trọng trong Little Busters!, từ đó cũng như MintJam, anh thường xuyên hợp tác với Key trong các album remix dù vẫn dưới danh nghĩa nghệ sĩ tự do. Manack được giới thiệu đến Key qua OdiakeS, một nhà soạn nhạc nổi bật trước đây của hãng. PMMK (đầy đủ là POSTMÄRCHEN, gồm ba thành viên đứng đầu là Minato Kawai) cũng tham gia soạn nhạc trong Little Busters!, nhưng trên thực tế người làm công việc đó là trưởng nhóm Minato. PMMK quay lại Key vào năm 2012 để tiếp tục vai trò soạn và cải biên các nhạc phẩm trong chuyển thể anime của Little Busters!.

Togoshi Magome là một nhạc sĩ rất nổi tiếng trong Key Sounds Label, từng làm việc với Key và Visual Art’s trong một thời gian dài đến khi từ chức vào cuối năm 2006, sau khi đã có nhiều đóng góp trong quá trình phát triển Little Busters!. Togoshi gia nhập Key vào năm 2000 với những sáng tác lớn trong AIR, sau đó ông vừa làm việc luân phiên cho các thương hiệu phát triển khác của Visual Art’s vừa soạn nhạc cho kiệt tác CLANNAD. Ở tác phẩm này lưu lại nhiều dấu ấn của Togoshi Magome khi ông cống hiến hơn 20 nhạc phẩm và nổi tiếng nhất là -Kage Futatsu-, đưa tên tuổi Togoshi vốn đã nổi tiếng từ sau AIR càng vang xa hơn nữa. Togoshi cũng soạn và cải biên một số bản nhạc trong spin-off Tomoyo After, toàn bộ phần âm nhạc còn lại được Maeda Jun thực hiện. Tuy nhiên, thành quả đặc biệt nhất mà Togoshi dành cho Key chính là phần âm nhạc trong planetarian, dù chỉ vỏn vẹn hơn hai tiếng với kịch bản sâu sắc của Suzumoto Yuichi và đến 90% âm nhạc là của Togoshi Magome. Giai điệu buồn và tha thiết của Gentle Jena là nhạc nền chủ đạo trong planetarian và có lẽ cũng là bản nhạc được nhiều người nhớ nhất đến tận nay khi nhắc về Togoshi Magome. Togoshi Magome rời khỏi Visual Art’s hai năm sau đó, tuy nhiên ông vẫn thường xuyên quay lại hỗ trợ cải biên các nhạc phẩm của Key trong anime, và những hoạt động gần đây cho thấy ông đang dần quay lại hợp tác với Visual Art’s và có lẽ sẽ trở về Key một ngày không xa. Một trong những cựu nhạc sĩ nổi bật khác của Key là OdiakeS, đến với Key rất sớm từ thời Tactics và soạn nhiều bản nhạc cho ONE ~Kagayaku Kisetsu e~. Khi Key thành lập, ông tiếp tục soạn nhạc cho siêu phẩm Kanon, và dù cho sự thành công vang dội của Kanon đã một phần đưa tên tuổi OdiakeS trở nên nổi tiếng, cũng như đang giữ cương vị là một nhà soạn nhạc chủ chốt của Key, ông đã từ chức sau đó ít lâu và trở thành một nghệ sĩ tự do. Vài năm sau OdiakeS có quay lại Key để hỗ trợ cải biên và remix một số nhạc phẩm trong AIRCLANNAD. Từ năm 2002, OdiakeS sáng tác nhạc cùng với Manack, và giới thiệu anh đến làm việc cho Key không lâu sau đó. Họ tổ chức sự kiện kỷ niệm 10 năm hợp tác này vào cuối tháng 11 năm 2012. Shimizu Jun’ichi là một nhạc sĩ rất trẻ gia nhập Key vào năm 2009 và cống hiến tài năng trong toàn bộ khâu âm nhạc của Kud Wafter, với bản nhạc nền Adagio for Summer Wind là nổi tiếng nhất, cùng với các ca khúc OP/ED. Shimizu rời khỏi Key vài tháng sau đó và trở thành nghệ sĩ tự do. Có thể dễ dàng nhận ra Shimizu chịu ảnh hưởng từ phong cách âm nhạc của Maeda Jun, cũng mang âm điệu vui tươi hơn và một số bản nhạc tạo cảm giác như cơn gió thổi nhẹ. Các nghệ sĩ như MANYO, Higuchi Hideki, Inai Keiji, v.v thường tham gia cải biên nhiều album của Key Sounds Label, chủ yếu vai trò của họ là tái trình bày những bản nhạc nền quen thuộc bằng các nhạc cụ khác tùy theo chủ đề album, tuy cũng có ngoại lệ. Một nhóm cải biên khác là ANANT-GARDE EYES chỉ hợp tác với Key Sounds Label khi có sự tham gia của Maeda Jun.

Phần trên tập trung vào các nghệ sĩ soạn nhạc và cải biên chính trong Key Sounds Label, phần lớn thành phẩm của họ là những bản nhạc không lời dùng làm BGM (nhạc nền) trong visual novel hay anime. Tuy nhiên, Key Sounds Label không thể nổi tiếng như ngày nay nếu không có sự cống hiến của các ca sĩ, những giọng ca đã mang âm nhạc của Key đi xa hơn và nổi tiếng tại Nhật Bản cũng như thế giới. Thậm chí, nhiều ca sĩ đã khởi nghiệp từ Key Sounds Label hay chỉ bắt đầu gây tiếng vang qua những lần hợp tác cùng hãng. Ban đầu, các ca sĩ hát cho Key Sounds Label không ký hợp đồng chính thức với hãng, nhưng họ có thể phát hành album dưới nhãn đĩa này khi hợp tác với các nhạc sĩ Visual Art’s/Key Sounds Label. Một số ca sĩ đã tiếp tục tham gia khâu âm nhạc trong các tác phẩm về sau của Key. Từ năm 2009 trở đi, Orito Shinji đã thay đổi cơ cấu này khi thực hiện những lời mời hợp tác chính thức với các ca sĩ mới và cả trước đây, những Kagikko từ đó xem họ là các ca sĩ của Key Sounds Label, đặc biệt là với những người thường xuyên góp giọng ca trong các tác phẩm của Key. Hai ban nhạc hợp tác với Key Sounds Label thường xuyên nhất là I’ve Sound (với Takase Kazuya sáng tác, cải biên nhiều ca khúc) và eufonius, đều là các đơn vị âm nhạc liên kết với Visual Art’s và rất nổi tiếng trong công nghiệp visual novel. Ngoài ra, Key Sounds Label cũng phát hành một số album cùng OTSU, một đơn vị âm nhạc Visual Art’s khác có quan hệ gần với Orito Shinji. Danh sách dưới đây liệt kê theo thứ tự thời gian các ca sĩ có đóng góp trong những visual novel và anime của Key (không bao gồm trong các album remix sau này), và những ghi chú thêm về họ nếu cần thiết. Vào ngày 29 tháng 7 năm 2012, Visual Art’s đã tổ chức Đại lễ Tạ ơn kỷ niệm 20 năm thành lập với tiết mục chính là Đại nhạc hội do I’ve Sound và Key Sounds Label phối hợp tổ chức. Hầu hết các ca sĩ Key Sounds Label đã tái xuất hiện trong đêm hội này, một lần nữa sống lại những ngày họ cống hiến giọng ca của mình trong Key, những kỷ niệm không thể nào quên trong lòng mỗi thính giả.

  • [justif]Ayana là ca sĩ đầu tiên của Key Sounds Label (từ trước khi thành lập) và khởi nghiệp qua hãng, nổi tiếng khi trình bày hai bài OP/ED nổi tiếng của Kanon là “Last regrets” và “Kaze no Tadoritsuku Basho”, sau đó trở thành thành viên của I’ve Sound. Ayana tiếp tục quay lại Key vào năm 2006 để thực hiện hai bản khác của hai ca khúc trên được dùng trong đĩa đơn remix của anime Kanon do Kyoto Animation sản xuất. “Last regrets” cũng là bài hát nổi tiếng và được trình bày lại nhiều lần nhất của Ayana trong các live show. Ayana sau đó rời khỏi I’ve Sound và trở thành nghệ sĩ tự do.[/justif]
  • [justif]Lia là ca sĩ nổi bật nhất trong lịch sử 15 năm Key, được mệnh danh là “Nữ hoàng của Key Sounds Label”. Lia cũng khởi nghiệp từ Key Sounds Label với quả bom tấn “Tori no Uta” vào năm 2000, được dùng làm OP của AIR (cô cũng hát ED cho kiệt tác này), từ đó Lia thường xuyên góp mặt trong các visual novel và album nhạc khác của hãng. Trong phạm vi Key Sounds Label, Lia nổi tiếng với giọng ca trầm bổng và tha thiết. Ngoài những bài hát dùng trực tiếp trong visual novel của Key, Lia còn phối giọng cho nhiều bản nhạc nền trong các tác phẩm này cũng như nhiều ca khúc riêng khi hợp tác với các nhạc sĩ Key Sounds Label. Năm 2011, album tập hợp gần như toàn bộ các ca khúc riêng không nằm trong visual novel của Lia mang tên “Key + Lia Best 2001-2010” đã được phát hành, đều do Maeda Jun sáng tác và phổ lời. Lia cũng từng là thành viên của I’ve Sound, sau đó cô tự lập một nhãn hiệu thu âm riêng thuộc Visual Art’s là queens label. Lia là ca sĩ thân quen nhất với các Kagikko, cô luôn có mặt trong các sự kiện âm nhạc liên quan Key, và ngược lại cũng là một fan rất lớn các tác phẩm của Key. Lia nhiều lần tiếp xúc với Maeda Jun và cũng là ca sĩ hợp tác nhiều lần nhất với ông. Bên ngoài Key, Lia rất nổi tiếng trong công nghiệp anime/visual novel.[/justif]
  • [justif]Riya tham gia chủ yếu và khởi nghiệp từ CLANNAD. Riya cũng là ca sĩ nhiều lần hợp tác với Key Sounds Label, chỉ sau Lia (do số lượng các ca khúc được Riya trình bày trong CLANNAD, tính cả các album remix là vô cùng nhiều). Riya là thành viên của eufonius, ban nhạc (gồm một nghệ sĩ keyboard khác là Kikuchi Hajime) tham gia cải biên các ca khúc của chính cô trong CLANNAD. Sau đó, Riya tiếp tục hợp tác với Maeda Jun để phát hành album “Love Song”. Đặc trưng của giọng ca Riya khi hát cho Key là êm dịu du dương, mặc dù nhiều ca khúc bên ngoài của cô cũng mang phong cách như vậy. Từ tiếng vang CLANNAD, eufonius trở nên nổi tiếng và tham gia thường xuyên vào công nghiệp anime/visual novel. Riya luôn tham gia các sự kiện kỷ niệm âm nhạc của Key.[/justif]
  • [justif]Mell là một thành viên quan trọng của I’ve Sound, cô đóng góp một bài hát trong planetarian là “Hoshi Meguri no Uta”, cũng là nhạc phẩm có lời duy nhất trong visual novel này.[/justif]
  • [justif]Rita tham gia chủ yếu trong Little Busters!, cũng là ca sĩ hợp tác rất nhiều lần với Key Sounds Label bên cạnh Lia và Riya. Rita đã là một ca sĩ chuyên nghiệp trong ngành công nghiệp visual novel trước khi gia nhập hàng ngũ Key Sounds Label, giọng hát của cô biến đổi rất linh hoạt, thật khó để nhận ra một số ca khúc trong Little Busters! là cùng một người thể hiện. Tuy có nhiều đóng góp cho Key Sounds Label, Rita chưa phát hành một album riêng nào gắn nhãn đĩa này. Rita cũng quay lại Key nhiều lần trong các sự kiện kỷ niệm, và đặc biệt là cho chuyển thể anime của Little Busters! vào năm 2012. Bên cạnh công việc ca sĩ, Rita còn lồng tiếng cho A-chan trong Kud Wafter, cũng như trong một số ít visual novel ngoài Key khác. Tên thật của Rita là Hirai Riko.[/justif]
  • [justif]Chata chỉ đóng góp duy nhất một bài hát trong anime CLANNAD là “Dango Daikazoku”, nhưng sức ảnh hưởng và sự nổi tiếng của ca khúc này thật đáng kinh ngạc, thể hiện trọn vẹn và rõ ràng nhất chủ đề gia đình trong tác phẩm. “Dango Daikazoku” có giai điệu và ca từ rất dễ thương, được Maeda Jun soạn lại từ bản nhạc nền “Nagisa” nổi tiếng trong visual novel nguyên tác. Chata đã thể hiện xuất sắc nhạc phẩm bằng một giọng ca trong sáng, ngọt ngào. Là một trong số những ca sĩ có ít sự tham gia vào Key Sounds Label nhất, nhưng Chata lại không thể không góp mặt trong các sự kiện âm nhạc về sau của Key với bài ca nổi tiếng của riêng cô.[/justif]
  • [justif]Suzuta Miyako sở hữu một giọng nói cực kỳ dễ thương như trẻ con, công việc chính yếu ban đầu của cô là lồng tiếng cho Kud trong Little Busters!. Sau đó do sự nổi tiếng của Kud (mà một phần không nhỏ là nhờ ở giọng nói đặc biệt), Suzuta Miyako trải nghiệm công việc ca sĩ với bài OP của Kud Wafter là “one’s future”. “one’s future” nhanh chóng trở nên phổ biến, đặc biệt là với phần đông những ai yêu mến Kud, được trình bày lại nhiều lần trong các sự kiện kỷ niệm của Key. Suzuta Miyako luôn mặc bộ đồ kigurumi chú cún với áo ngoài và mũ như của Kud khi xuất hiện trước các Kagikko. Suzuta sử dụng tên thật là Wakabayashi Naomi lúc lồng tiếng cho Kud trong chuyển thể anime, khi đó cô xuất hiện trong đồng phục Kud một cách bình thường.[/justif]
  • [justif]Shimotsuki Haruka là một ca sĩ nổi tiếng từng hợp tác nhiều lần với Sound Horizon. Cô đã trình bày bài ED của Kud Wafter là “Hoshikuzu”. Bên ngoài Key, Shimotsuki thường được mời hát cho các visual novel của những thương hiệu phát triển khác thuộc Visual Art’s, một phần vì có quan hệ quen biết thân thiết với giám đốc Baba Takahiro.[/justif]
  • [justif]marina tham gia và khởi nghiệp từ Angel Beats!, cô đảm nhận các ca khúc do Iwasawa Masami của ban nhạc trong anime này là Girl Dead Monster trình bày. Girl Dead Monster là một ban nhạc rock, do đó hầu hết ca khúc của marina đều sôi động và mạnh mẽ, trừ “My Song” là một bản ballad buồn. Các bài hát của marina trong Angel Beats! rất nổi tiếng, và cô cũng dùng danh nghĩa là là thành viên của Girl Dead Monster khi tái biểu diễn live.[/justif]
  • [justif]LiSA cùng với marina là hai ca sĩ chính của ban nhạc Girl Dead Monster trong Angel Beats!, cô phụ trách các bài hát của Yui. LiSA có giọng ca rất cao và thường trình bày các bản rock pha trộn J-pop. Cô là ca sĩ chính trong một tour diễn dài ngày xuyên Nhật Bản do Visual Art’s tài trợ mang tên “Girls Dead Monster starring LiSA Tour 2010: Keep The Angel Beats!” để kỷ niệm anime, từ đó đem lại một lượng lớn fan cho LiSA và cô nhanh chóng nổi tiếng trước khi tham gia vào các dự án anime lớn khác về sau. Trong một buổi họp báo, LiSA đã khóc và đặc biệt cảm ơn Baba Takahiro và Maeda Jun đã tạo ra nhiều cơ hội như vậy cho cô, tạo tiền đề cho sự thành công của cô ngày nay. LiSA và marina đôi khi biểu diễn cùng nhau, và các tour của Girls Dead Monster luôn đạt một lượng rất đông khán giả.[/justif]
  • [justif]karuta nổi tiếng vơi “Ichiban no Takaramono”, ca khúc kết thúc tập cuối của anime Angel Beats!. Nhạc phẩm nổi tiếng vì được sử dụng rất khớp với khoảnh khắc cuối phim, nhấn mạnh cảm xúc và lấy thêm đi nước mắt của rất nhiều người. karuta trình diễn lại nhiều lần bài hát này trong các sự kiện kỷ niệm của Key. Một phiên bản trước đó được LiSA thể hiện.[/justif]
  • [justif]Tada Aoi đến với Key lần đầu tiên khi trình bày bài J-pop nhẹ nhàng “Brave Song” - ED của Angel Beats!. ED này (cùng OP “My Soul, Your Beats!” của Lia) trở thành một cơn sốt trên khắp các bảng xếp hạng âm nhạc Nhật Bản, đặc biệt là Oricon, ngay khi ra mắt. Tada Aoi là một seiyu có tiếng, cô chỉ bắt đầu bước vào sự nghiệp ca hát từ năm 2005. Tada Aoi là bạn thân của Lia và được Lia giới thiệu nhiều về Key, trước cả khi được Maeda Jun lựa chọn vào Angel Beats!. Cô từng phát hành một số album cùng với Lia hoặc của riêng mình do Maeda sáng tác, và là thành viên của nhóm Veil, một nhãn hiệu con của queens label, trình bày nhiều ca khúc khác của Key. Sau sự thành công của Angel Beats!, đến lượt Orito Shinji mời Tada Aoi hợp tác chính thức với Key Sounds Label, cô đã hát bài ED của Rewrite là “CANOE” và OP của Rewrite Harvest festa! là “Harvest”.[/justif]
  • [justif]Psychic Lover gồm hai nam nghệ sĩ là YOFFY và IMAJO, nổi tiếng từ trước khi hợp tác với Key Sounds Label qua nhiều ca khúc anime và tokusatsu, chủ yếu là rock pha trộn J-pop. Năm 2011, Psychic Lover đã thể hiện bài OP thứ hai của Rewrite cũng cùng tên với visual novel, dùng trong một video anime có các pha hành động hoành tráng.[/justif]
  • [justif]Mizutani Runa cùng với Tsukagoshi Yūichirō là hai thành viên của nhóm nhạc doujin NanosizeMir, bắt đầu sáng tác một số nhạc phẩm từ năm 2007. Họ chỉ thực sự trở nên nổi tiếng khi hợp tác với Key Sounds Label từ năm 2011. Mizutani Runa đã trình bày OP và một trong các ED của Rewrite, với ca khúc nổi tiếng nhất là “Philosophyz”, được hát live nhiều lần sau đó. Năm tiếp theo, NanosizeMir tiếp tục tham gia khâu âm nhạc của Rewrite Harvest festa!, Mizutani Runa đã hát ED “Sasayaka na Hajimari”.[/justif]
  • [justif]Yanagi Nagi là một thành viên hỗ trợ của ban nhạc supercell, thành tích nổi bật nhất khi cô là ca sĩ chính trong đĩa đơn “Kimi no Shiranai Monogatari”, từ đó Yanagi được rất nhiều người hâm mộ. Nổi tiếng nhờ giọng ca mượt và trầm bổng đa cảm xúc, Yanagi được Orito Shinji chú ý và đề nghị cô hợp tác chính thức với Key Sounds Label qua việc trình bày hai ca khúc trong Rewrite là “Koibumi” và “Itsuwaranai Kimi e”. Album “Owari no Hoshi no Love Song” là dự án âm nhạc đồ sộ nhất và cũng rất nổi tiếng của Yanagi Nagi khi cô tiếp tục hợp tác với Maeda Jun dưới nhãn đĩa “FLAMING JUNE” cũng thuộc Visual Art’s. Album này gây nhiều sự chú ý từ rất lâu trước khi phát hành chính thức nhờ tiếng tăm của hai nghệ sĩ. Yanagi nghiễm nhiên trở thành một trong những ca sĩ chính của Key Sounds Label và quen thuộc với Kagikko.[/justif]
  • [justif]Kitazawa Ayaka là ca sĩ mới được Orito Shinji tuyển chọn vào năm 2012. Tuy chưa đóng góp vào visual novel nào của Key, Orito đã giới thiệu Kitazawa như là ca sĩ thế hệ mới của Key Sounds Label. Cô cũng thể hiện bản thân trong ca khúc đặc biệt kỷ niệm 20 năm thành lập Visual Art’s là “Orpheus ~Kimi to Kanaderu Ashita e no Uta~” phiên bản Ayaka, và một lần hát live bản phối lời của nhạc nền “Sunbright” trong Rewrite tại Đại nhạc hội 20 năm Visual Art’s. Kitazawa Ayaka trình bày toàn bộ các ca khúc trong đĩa thứ hai của album đặc biệt kỷ niệm 14 năm Orito Shinji là “circle of fifth”, phát hành cuối tháng 10 năm 2012. Năm 2013, Kitazawa đảm nhận trọng trách quan trọng khác là thể hiện ED mới của anime Little Busters! ~Refrain~, “Kimi to no Nakushi Mono”, do Orito sáng tác và Tonokawa Yuto phổ lời.[/justif]
  • [justif]Suzuyu sẽ trình bày OP mới của anime Little Busters! ~Refrain~, “Boys be Smile”, cùng với Kitazawa (hát ED). “Boys be Smile” có giai điệu tương tự “BOYS DON’T CRY”, một track nhạc nền nổi tiếng trong visual novel do Maeda Jun sáng tác, ông cũng viết lời cho ca khúc mới này. Suzuyu từng hợp tác với MANYO, một nghệ sĩ cải biên quen thuộc của Key Sounds Label.[/justif]

[justif]Ngoài các ca sĩ trên, Key còn thực hiện nhiều “image song” (phiên bản có lời từ các nhạc phẩm chủ đề của các nhân vật trong một số tác phẩm, với ca sĩ là seiyu của chính nhân vật đó) và các album remix được một số ca sĩ khác thể hiện. Key cũng rất thành công trong việc lựa chọn seiyu (yếu tố quan trọng cuối cùng để tạo nên những kiệt tác visual novel thật sự), một số seiyu như Horie Yui (Tsukimiya Ayu), Nakahara Mai (Furukawa Nagisa), Hanazawa Kana (Tachibana Kanade), v.v rất nổi tiếng trong công nghiệp anime, và một số seiyu khác chỉ bắt đầu gây chú ý sau khi lồng tiếng cho các nhân vật của Key, như Suzuki Keiko (Yumemi, Saigusa Haruka, Nakatsu Shizuru), Tamiyasu Tomoe (Natsume Rin, Sasasegawa Sasami), Sakurai Harumi (Tokido Saya, Nakamura Yuri). Nhiều seiyu đã thực hiện các image song cho Key, nên họ cũng được xem là các ca sĩ Key Sounds Label, ngoài ra họ còn là MC của các chương trình radio Internet do Key sản xuất. Tamiyasu Tomoe và Suzuki Keiko là hai seiyu có quan hệ thân mật nhất với Visual Art’s/Key, họ thường xuất hiện với vai trò phát thanh viên và MC trong nhiều chương trình trực tiếp của Key. Visual Art’s/Key có truyền thống giữ nguyên vai trò của các seiyu khi visual novel được chuyển thể anime, trừ một số trường hợp bất khả kháng. Midorikawa Hikaru, người lồng tiếng Natsume Kyousuke, có quan hệ mật thiết với Key.[/justif]


#2

Má ơi! Viết giới thiệu chứ đâu phải viết Wiki đâu @@


#3

ảnh thứ 2(ảnh của Rin và Komari) hình như ghi nhầm.

Natsume Rin (Hinoue Itaru) và Kamikita Komari (Na-Ga)

tác giả đổi lại chứ nhỉ:-?


#4

Mình đọc không hết, chỉ đọc lướt qua mấy cái chính. Tóm lại là quá dài so với 1 bài giới thiệu. Chắc nên chia ra làm nhiều phần và mỗi phần 1 đề mục. Chuyện thiếu ảnh thì để sau. Đoạn nào hay nhất thì để ra, đoạn nào chi tiết thì spoid lại. Thêm màu chữ và các kiểu chia cách câu, chú thích, mở ngoặc, gạch dưới, in nghiên các kiểu. Cấu trúc cũng hơi không hợp lý lắm. Vì thông thường người ta viết theo dạng, “Thông tin, tiểu sử, tư tưởng, thành công, hiện tại, tác phẩm.” hoặc gần như thế (theo những bài mà tớ đọc). Nội dung tớ thấy không có vấn đề. Cái chính là nhìn vào vẫn thấy có vẻ nản. Dù sao cũng bỏ công viết, cậu trình bày thêm 1 chút để làm người đọc dễ tiếp thu nhé. :drink:


#5

dài nhìn nản quá :yaoming: trình bày giống như FC ở Vns cho nó ngắn, chứ dài quá mem mới vào lướt cái vèo rồi đi ra :yaoming:


#6

Errr, đính chính chút sau khi xem comment là bài này không phải bài giới thiệu cho người mới đến đâu nhé :-? Đây là bài tổng quát chung và đi sâu từng phần, và là bài wiki thật sự + review vài đoạn chứ không khô hẳn như wiki :))

Mình nhờ một bạn giỏi văn và cũng am hiểu hết về Key để gom các thông tin chính trong bài này thành giới thiệu người mới đến, chứ bài này là kiến thức chuyên sâu cho các mem đã biết Key mà, chỉ hệ thống lại thôi :-?

Có nhờ hỗ trợ hình ảnh, audio và BBcode rồi mà :dead:


#7

Nói chung làm ra 2 bản
1 bản wiki là bản đầy đủ này
1 bản là GIỚI THIỆU mem mới, càng ngắn gọn càng tốt


#8

X_________________X


#9

Để có gì mình đọc xem có rút được gì ko
chứ mình nhìn cũng nản cmnr :yaoming:


#10

thêm BBcode tab or cái gì đó tương tự vô đi bạn, dài quá nhìn hoa hết cả mắt, thêm ít hình ảnh nữa hay emo vô cho sinh động, toàn chữ là chữ nhìn đc vài s mà đau hết cả mắt :yaoming:


#11

Chậc, FC này xem ra ít người đọc được novel :-?

Thì đang nhờ thêm hình và bbcode mà :-?


#12

đệch. tạo page node add html dc mà.


#13

Trình HTML ko đủ sức để code trang này :-?
Trước giờ ta làm code dựa vào HTML đã chuyển Wikimarkup (Wikitext), chứ HTML thuần thì… :-?


#14

toàn chữ đọc mỏi mắt quá, chịu khó chèn hình và thêm tí skill BB code đi :kiai:


#15

bài dài thật nhưng rất đầy đủ thanks phát cho bài viết


#16

Bài viết hơi dài nhưng đầy đủ, nên rút gọn nha. Thêm vài bbcode và hình ảnh nữa là bài viết sinh động :handsome:


#17

Cho hỏi bài viết này có chính thức chưa vậy, nếu chưa thì mình xin nêu ra vài ý kiến cá nhân:

  • Bài viết hay, nhưng lại dài và quá nhiều chữ, nên thêm một vài hình ảnh (nhỏ thôi, lớn quá không cần thiết), ví dụ như vào giữa các tác phẩm của Key, coi như để giới thiệu luôn…
  • Khá dài và gây nản cho người đọc, nhưng không nên rút gọn bài viết hơn nữa, có thể chia làm 2 phần riêng biệt, hoặc tạo các điểm nhấn riêng biệt cho mỗi chủ đề.
  • Chữ khá nhỏ, nên để font lớn hơn một chút nếu có thể

Ngoài ra còn một số lỗi chính tả tuy cực kì hiếm, còn đây là cảm nhận của mình, với tư cách là một fan của Key: Bài viết thật sự hay và bổ ích, đến nỗi làm mình nổi da gà (xin lỗi tật xấu của mình mỗi khi có gì đó rất hay chạm đến cảm xúc của mình), rất mong forum có thêm nhiều topic như thế này. :slight_smile:


#18

HIện mình đang trong quá trình rút ngắn và tạo 1 topic riêng hẳn dành cho người mới luôn
Người mới đọc này vô chắc đập đầu :eesh:


#19

^
bài này viết kiểu wiki mà


#20

Mọi người nói sao chứ mình thấy bài viết này có làm sao đâu, đâu đến nỗi đập đầu :yaoming: